باسمه تعالی<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

پیشگیری و درمان سوءمصرف مواد

مقدمه

سوءمصرف مواد به عنوان یکی از مشکلات بهداشتی ، درمانی و اجتماعی قرن حاضر شناخته شده است. اعتیاد نه تنها منجر به آسیب های شدید و عمیق جسمی و روانی در فرد معتاد می شود بلكه آسیب های اجتماعی مانند افزایش طلاق ، بزهکاری و بیکاری را نیز به دنبال دارد.

مصرف مواد مخدر به خصوص تریاک در ایران ، سابقه ای چهار صد ساله دارد. همجواری کشور ما با دو کشور تولید کننده اصلی مواد مخدر یعنی افغانستان و پاکستان موجب شده تا خاک ایران بهترین راه عبور این مواد به کشورهای اروپایی باشد و در این نقل و انتقالات ، مقداری از این مواد نیز در ایران توزیع شود.

طبق آمارهای منتشر شده از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر ، تعداد تقریبی معتادان کشور حدود یک میلیون و دویست هزار نفر است که علاوه بر آن 800000 نفر نیز به صورت تفننی از مواد استفاده می کنند. در صورتی که هر معتاد بطور متوسط عضوی از یک خانواده ایرانی 5 نفره باشد حداقل 10 میلیون نفر از مردم ایران به نوعی با مشکل اعتیاد و پیامدهای روانی و اجتماعی آن درگیرند.

در سالهای اخیر ، استفاده از سرنگ مشترک توسط معتادان تزریقی و در نتیجه افزایش بیماری ایدز و دیگر مشکلات اجتماعی ناشی از اعتیاد ، موجب گردید تا ضرورت توجه به برنامه های پیشگیری از اعتیاد بیش از پیش احساس شود .

تعریف واژه ها

"مواد" : شامل همه ترکیباتی است که مصرف آنها موجب تغییر در رفتار ( مانند سرخوشی ، عصبانیت) اختلال در خلق و خوی ( افسردگی) و اختلال در قضاوت و شعور فرد ( فراموشی و بی توجهی) می شود.

سوء مصرف مواد به مواردی گفته می شود که فرد بدون نیاز و مجوز پزشکی (نابجا) اقدام به مصرف مواد می کند ولی شدت مصرف به حدی نیست که وابسته و معتاد تلقی شود . این افراد با وجود دردسرها و مشكلاتي که برای خود و یا خانواده به وجود می آورند همچنان به سوءمصرف مواد ادامه می دهند مثل مصرف تفریحی یا غير منظم تریاک و حشیش .

وابستگی : میل شدید به مصرف یک ماده و تمایل به ادامه مصرف آن است، تا جایی که در بسیاری از موارد وابستگی به مصرف مواد برای فرد ، مهمترین مسئله زندگیش می شود . به طور معمول ، در صورت وابستگی ، اولا" مجبور می شود مقدار ماده مصرفی خود را به تدریج افزایش دهد ، ثانیا" در صورت عدم مصرف و یا کاهش مقدار ماده مصرفی ، فرد دچار علائم ناخوشایندی می شود که به آن علائم ترک گویند.

علائم ترک تریاک و هروئین را در جامعه به عنوان حالت خماری می شناسند. علائم خماری این مواد معمولا" 6 تا 8 ساعت پس از آخرین نوبت مصرف ظاهر شده و تا حدود 10 روز باقی می ماند. دردهای استخوانی و عضلانی ، دل پیچه و اسهال، آبریزش از چشم و بینی ، بی خوابی ، بی قراری، عصبانیت ، خمیازه های فراوان و حتی تب از شایعترین علائم ان هستند.

مسمومیت به مصرف بیش از حد قابل تحمل مواد گفته می شود که موجب علائم شدید روانی ، مختل شدن هوشیاری و گاه بیهوشی و مرگ می گردد.

عود یعنی بازگشت مجدد به مصرف مواد مخدر ، این که فرد پس از درمان ( ترک مواد) دوباره شروع به مصرف مواد قبلی و یا مصرف مواد جدید نماید.

پیشگیری از اعتیاد بکارگیری اقداماتی که مانع از مبتلا شدن افراد به مصرف مواد مخدر شود.

کاهش آسیب هر اقدامی است که موجب تغییر و یا اصلاح رفتار فرد معتاد می شود و خطر و ضرر فردی ، خانوادگی و اجتماعی را کمتر می کند مانند تبدیل تزریق مواد به مصرف خوراکی آنها که موجب کاهش آسیب اجتماعی و مبتلا نشدن به ایدز می گردد.

شایعترین مواد مورد مصرف در ایران

1-  تریاک و مشتقات آن که از گیاه خشخاش به دست می آیند و شامل تریاک ، شیره و سوخته تریاک ، هروئین ، مرفین و کدئین می شود.

2-  حشیش از گیاه شاهدانه هندی به دست می آید و به نام های ماری جوانا ، بنگ و علف نیز معروف است . حشیش سبب وابستگی جسمی و روانی و احساس ولع ( هوس) شدید برای مصرف می شود.

3-  الكل از جمله موادی است که نوشیدن (خوردن ) آن موجب اعتیاد ، رفتارهای نامناسب ، اختلال در تعادل ، بی ربط حرف زدن و اختلال در توجه و حافظه می شود.

داروهایی مانند شربت اکسپکتورانت کدئین و دیفنوکسیلات از مشتقات تریاک هستند . همچنین داروهای آرام بخش مانند دیازپام و لورازپام اعتیاد آورند لذا لازم است با تجویز پزشک مصرف گردند.

ويژگي مواد مخدر مورد مصرف در ایران ، رنگ و شیوه مصرف آنها

 

نام ماده

رنگ

روش مصرف

تریاک

قهوه ای روشن یا تیره

کشیدن ، خوردن ، تزریق

سوخته تریاک

قهوه ای سوخته و براق

کشیدن ، خوردن ، تزریق

شیره تریاک

قهوه ای مایل به سیاه

کشیدن ، خوردن ، تزریق

هروئین

پودر سفید

کشیدن ، تزریق، استنشاق

مرفین

پودر بلوری سفید یا قهوه ای روشن

تزریق

کدئین

ماده سفید رنگ

خوردن

حشیش

سبز مایل به خاکستری یا قهوه ای مایل به سیاه

کشیدن و خوردن

الکل

مایع سفید یا زرد

نوشیدن

 

 

علائم و نشانه های مصرف مواد مخدر

در ابتدای شروع مصرف ، نمی توان از روی رفتار به اعتیاد افراد پی برد ، ولی با ادامه مصرف مواد، رفتارهایی در فرد ایجاد می شود که می تواند ما را مشکوک به اعتیاد او نماید. دانستن این نشانه ها ، می تواند خانواده ها را در شناسایی اعتیاد اطرافیان یاری دهد. هیچ گاه نباید با یک علامت ، برچسب اعتیاد به افراد زد، بلكه بهتر است خانواده ها مراقبت بیشتری از فرد به عمل آورند و پس از دیدن چند مورد از رفتارهای زیر، موضوع را با روانپزشک در میان بگذارند.

 علائم و نشانه های مصرف تریاک و مشتقات آن

الف- نشانه های جسمانی:

1-  اثر سوختگی در انگشتان ، اثر تزریق بر دستها ، و مشاهده تیغ ، سرنگ ، زرورق آلوده و شیشه مربا ( با درب سوراخ شده) در محیط زندگی فرد که برای مصرف مواد استفاده می شود.

2-    بی اشتهایی و بی نظمی در غذا

3-    استشمام بوی تریاک و مشتقات آن از شخص

4-    خواب آلودگی و دیر به خواب رفتن

5-    شكايات فراوان جسمی ، یبوست و شكايت از ناتوانی جنسی

/ 1 نظر / 14 بازدید
آریاناپیک

با سلام و عرض ادب:از مطالب مندرج بسيار استفاده بردم . به اميد روزی که حتی يک معتاد در جامعه نباشد (آريا)