ناظمی چنین نوشت:


استفاده از مطالب وبلاگ ( بدون دخل و تصرف) با ذکر منبع آزاد است

 

باسمه تعالی

14 اردیبهشت روز جهانی آسم

مقدمه

آسم از جمله بیماریهای شایع غیر واگیر است که برای تمام گروههای سنی از شیرخوارگی گرفته تا دوران کهولت مشکلات زیادی را فراهم می آورد و مردم کشور ایران نیز از این امر مستثنی نیستند.

این بیماری از طریق آموزش های ساده قابل کنترل است و با به کار بستن  راهکارهای ساده می توان از رنج این بیماری کاست و در نهایت کشور را از صرف هزینه های هنگفت در زمینه  بروز حملات حاد آسم و غیبت مبتلایان در کار و فعالیت های اجتماعی رهایی داد.

گستره مشکلات و غرامات ناشی از آسم

امروزه در بسیاری از کشورها آسم شایع ترین علت بستری کودکان در بخش های بیمارستانی است در ضمن آسم شایع ترین علت غیبت کودکان از مدرسه و نیز شایع ترین بیماری مزمن در کودکان است بین 100 تا 150 میلیون نفر در سراسر جهان از بیماری آسم رنج می برند که این رقم تقریباً معادل کل جمعیت کشور روسیه است . علاوه بر این میزان یاد شده رو به افزایش است . بیماری آسم علاوه بر مشکلاتی که در زندگی برای هر فرد ایجاد می کند موجب 180000 مرگ و میر سالانه در سراسر جهان می گردد . آمار و ارقامی که ذیلاً آمده است مشکلات و آلام ناشی از آسم را به گونه واضح تری بیان می کند:

امروزه حدود 8% از جمعیت کشور سویس از آسم رنج می برند در حالی که این رقم در بیست تا سی سال قبل 2% بوده است. در کشور آلمان تخمین زده می شود که 4 میلیون نفر مبتلا به آسم باشند . در کشور ژاپن حدود 3 میلیون نفر مبتلا به آسم وجود دارد که 70% آنها شدید و 30% آنها آسم با شدت متوسط  دارند. در کشور آمریکا از اوایل دهه هشتاد میلادی میزان افراد مبتلا به آسم بیش از 60% افزایش یافته است و مرگ و میر ناشی از آن دو برابر شده و به 5000 مرگ در سال رسیده است.

در کشور ما نیز در زمینه آسم مطالعاتی در دست انجام است آمار و اطلاعات اولیه حاکی از میزان شیوع 10 تا 15 درصد از جمعیت کودکان و نوجوانان کشور ماست که البته جهت روشن شدن کامل ابعاد معضلات ناشی از آسم بایستی  تحقیقات کامل تر و بیشتری در این زمینه صورت پذیرد.

اگر چه بیماری آسم به میزان زیادی قابل پیشگیری است ولیکن بیماری آسم می تواند منجر به بروز اپیدمی گردیده و جمعیت جوان را درگیر نماید. غرامات مالی و جانی ناشی از آسم عظیم است  در حالی که می توان از طریق یک اقدام ملی و بین المللی هزینه هایی که بابت بیماری آسم بر جوامع تحمیل می گردد را به میزان زیادی کاهش داد. تخمین زده می شود بار مالی جهانی ناشی از آسم که بر اقتصاد کشورها وارد می شود از میزانی که مربوط به مجموع بیماریهای سل و ایدز است فراتر باشد و به عنوان مثال در کشور آمریکا هزینه سالانه که صرف مراقبتهای مستقیم و غیر مستقیم آسم می شود متجاوز از 6 میلیارد دلار است همچنین در حال حاضر در بریتانیا 1.8 میلیارد دلار صرف مراقبتهای بهداشتی آسم و روزهای اتلاف شده به علت بیماری می گردد و در استرالیا نیز هزینه های پزشکی سالانه مستقیم و غیر مستقیم ناشی از آسم به میزان تقریبی 46 میلیون دلار آمریکا بالغ می گردد.

آسم چیست؟

آسم یک بیماری التهابی مزمن مجاری هوایی است که در آن سلولهای متعددی نقش دارند . در افراد مستعد این التهاب موجب حملات مکرر خس خس سینه ، تنگی نفس، احساس گرفتگی سینه و سرفه می گردد این علائم معمولاً همراه با ایجاد تنگی در مجاری هوایی است که تا حدودی قابل برگشت است .التهاب موجب افزایش پاسخ دهی مجاری هوایی در مقابل تحریکات مختلف می شود.

پیشگیری از آسم و آلرژی

پیشگیری از وقوع اسم یکی از بزرگترین اهداف مراکز پزشکی و بهداشتی است . شواهد و مدارک در حال حاضر نشان می دهند که مهمترین عوامل خطرزا و مؤثر در ایجاد آسم تماس با محرک ها بخصوص در دوران شیرخوارگی است . این عوامل شامل دود سیگار و سایر آلرژن ای محیط بسته ( مانند هیره در محل خواب، فرش، وسایل مبلمان، گربه و سایر حیوانات خانگی و سوسک) و تماس با محرک ای شیمیایی در محل کار می باشد.

پیشگیری در آسم و آلرژی را می توان به دو دسته تقسیم کرد:

1-     پیشگیری اولیه که در آن هدف جلوگیری از حساس شدن اولیه است.

2-     پیشگیری ثانویه که در آن هدف جلوگیری از بروز علائم بیماری پس از حساس شدن اولیه است .در بیماریهای آسم و آلرژی هم مانند بسیاری از بیماریهای دیگر وقوع بیماری تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. طبیعی است به دلیل پیچیدگی های ژنتیک این بیماریها و عدم شناخت دقیق عوامل مربوط به آن بیشترین تلاش در زمینه شناخت عوامل محیطی و پیشگیری از تأثیر آنها صورت گرفته است.

پیشگیری اولیه:

شواهد قابل ملاحظه ای دال بر وقوع حساسیت حتی در بدو تولد وجود دارد که با آزمایش خون بند ناف می توان تا حدودی وقوع آسم و آلرژی را در کودک پیش بینی کرد . همین امر اهمیت مراقبت های پیشگیری کننده را در دوران بارداری و بخصوص در ماههای آخر آن روشن می کند .  از میان عوامل مطالعه شده مشخص شده است که استعمال سیگار توسط مادران باردار و یا قرار گرفتن در معرض دود آن سبب حساسیت اولیه در مادر می شود در مورد تأثیر سایر آلاینده ها و انواع غذاها و نیز لزوم پرهیز غذایی  توسط مادر باردار برای جلوگیری از وقوع آلرژی بحث و اختلاف نظر وجود دارد.

پیشگیری ثانویه:

در صورت وقوع حساسیت اولیه ، اقدامات پیشگیری کننده جهت جلوگیری از بروز علائم آلرژی در یک فرد مستعد را پیشگیری ثانویه می نامند. این اقدامات شامل شناسایی و کنترل عوامل و محرک هایی است که منجر به بروز علائم آلرژی و آسم در فرد می شوند .در صورت پرهیز از عوامل تحریک کننده و آلرژن ها ( مواد حساسیت زا) و موفقیت در حذف آنها از محیط زندگی بیمار ، علائم بیماری ، میزان مصرف دارو و در نهایت نیاز به مراجعات پزشکی و بیمارستانی رو به کاهش نهاده و بیمار احساس بهبودی قابل توجه خواهد نمود. مطالعات نشان می دهند که وقوع انواع آلرژی و آسم در کودکانی که حداقل تا سن 6-4 ماهگی توسط شیر مادر تغذیه شده ان کمتر از کودکان مشابهی بوده است که شیر خشک یا شیر گاو مصرف کرده اند . همچنین شروع زودهنگام تغذیه تکمیلی و غذای جامد به ویژه قبل از سن 4 ماهگی میزان بروز آلرژی ها و آسم را در شیرخواران افزایش داده است . از میان آلرژن ها و محرک های موجود در محیطهای باز و بسته اطراف بیمار که به عنوان عامل آغازگر حمله محسوب می شوند شایعترین آنها شمال هیره ها ( از دسته بندپایان ) دود سیگار، حیوانات خانگی ، آلرژن های سوسک، گرده گیاهان و قارچ ها و دود ناشی از وسایل گرم کننده است. از سایر عوامل شایع می توان به ویروس های ایجاد کننده عفونتهای تنفسی و فعالیتهای بدنی و تلقین اشاره کرد.

هیره های موجود در گرد و خاک

هیره ها بندپایانی هستند به اندازه حدود 0.1 میلی متر که جزء مهمی از عناصر موجود در گرد و خاک منزل به شمار می روند و به دلیل همین اندازه کوچک معمولاً با چشم غیر مسلح دیده نمی شوند . این جانوران فاقد گزش بوده و بیماری خاصی را منتقل نمی کنند . تغذیه آنها از لایه های شاخی پوست کنده شده انسان و محل زندگی ایشان ، تشک ، پتو ، بالش ، فرش ، پرده ، مبلمان، اسباب بازی های پشمی و پارچه ای و وسایل مشابه است. شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب رشد این موجودات را تسریع می کند . تماس افراد با آلرژن های هیره ( شامل ذرات بدن ، فضولات و تخم) در ابتدای کودکی می تواند استعداد ابتلا به آسم را در فرد شدیداً تقویت نماید.

راههای پیشگیری:1- شستشوی پتو یا ملحفه هفته ای یک بار در آب داغ ( بیش از 55 دقیقه ) و خشک کردن در آفتاب یا توسط اتوی داغ.

2- وجود پوشش مناسب در اطراف بالش و تشک به طوری که مانع ادامه زندگی هیره ها در آنها بشود.

3- حتی الامکان عدم استفاده از فرش در اتاق خواب

4- نظافت و گردگیری مبلمان و اجتناب از نگهداری آنها در اتاق خواب.

5- شستشوی پرده ها و اسباب بازی های پشمی و پارچه ای کودکان.

آلرژن های حیوانات خانگی

شامل مواد حساسیت زای بدن سگ و گربه و پرندگان می باشد مانند پشم ، مو ، کرک ، پر ، ذرات شوره

راه پیشگیری: پرهیز از نگهداری حیوانات در خانه به ویژه در اتاق خواب. در صورت عدم امکان اجتناب ، شستشوی هفتگی حیوان مزبور

دود سیگار

یکی از محرک ای مهم به شمار می رود خواه خود سیگار بکشد و یا به طور غیر مستقیم در معرض دود سیگار قرار گیرد. دود سیگار شانس حساسیت و ابتلای آسم را بخصوص در کودکان بالا برده و در کودکانی که قبلاً علائم آسم را نشان داده اند سبب تشدید علائم و بروز حملات جدید می گردد.

پیشگیری: اجتناب از قرار گرفتن در معرض دود سیگار؛ والدین کودکان مبتلا به آسم و افراد متفرقه نباید در اتاقی که کودک حضور دارد سیگار بکشند . همچنین از بردن کودکان به اماکن عمومی آلوده به دود اجتناب کنند . بدیهی است کشیدن سیگار برای هر فرد مبتلا به آسم ممنوع است.

سوسک

آلرژن های سوسک در برخی از مناطق شایعترین محرک به شمار می روند که شامل ذرات بدن ، بزاق و فضولات جانور می باشند.

پیشگیری: نظافت و بهداشت خانه های آلوده به طور منظم و کامل و در صورت استفاده از حشره کش ها و اسپری های حشره کش توصیه می شود این عمل بدون حضور بیمار در خانه صورت گیرد و پس از آن نیز تهویه لازم در خانه باید انجام شده باشد.

قارچ ها و گرده گیاهان

نیز از شایعترین مواد حساسیت زای موجود در محیط پیرامون ما به شمار می روند و می توانند عامل مهمی در ایجاد آسم و آلرژی های فصلی شوند.

پیشگیری: بستن درها و پنجره ها و اقامت در محیطهای سربسته در زمانهایی که میزان گرده افشانی به حداکثر خود رسیده است ( 7 تا 10 صبح و 5 تا 9 عصر) این امر سبب کاهش تماس با آلرژن های مورد نظر می شود . در حالی که اجتناب 100% از آنها غیرممکن است. دستگاه های تهویه در صورتی که بخش های داخلی و خارجی آنها به دقت تمیز شوند مفید خواهد بود.

دود ناشی از بخاری ها و وسایل گرم کننده

دستگاه های مولد گرما می توانند منشأ ایجاد ذرات محرک و مسبب تشدید علائم آسم و آلرژی باشند.

پیشگیری: استفاده از دودکشهای مناسب و تهویه کافی محیط داخلی ساختمان ، تعمیر و رسیدگی به دستگاه های مورد نظر در موقع لزوم

سرماخوردگی ها و سایر عفونتهای تنفسی ویروسی

نیز می توانند سبب بروز و یا تشدید علائم آسم به ویژه در کودکان شوند.

پیشگیری: در صورت مشاهده اولین علائم سرماخوردگی درمان باید بوسیله داروهای استنشاقی گشادکننده برونش به همراه استفاده از داروهای خوراکی کورتیکوستروئیدی وبا افزایش میزان کورتیکوستروئید استنشاقی صورت گیرد. استفاده از داروهای ضد التهابی برای چند هفته تا حصول اطمینان از کنترل مناسب بیماری لازم است .تشدید علائم آسم می تواند تا هفته ها پس از عفونت باقی بماند.

فعالیتهای بدنی و ورزشی

محرک شایعی برای اکثر بیماران مبتلا به آسم است.

نکته1: با وجود برنامه مناسب درمانی اکثر بیماران مبتلا به آسم قادر به شرکت در فعالیت های ورزشی و حتی ورزش دو و میدانی و سایر فعالیتها هستند. استفاده از داروهای استنشاقی گشاد کننده برونش( سالبوتامول) و یا کرومولین سدیم قبل از شروع ورزش پیشگیری مؤثر و مناسبی برای این گونه بیماران است.

همچنین انجام نرمش های سبک سبب کاهش علائم می شود بر خلاف سایر محرکها فعالیت های بدنی و ورزش را نباید برای بیماران ممنوع کرد.

نکته 2: پرهیز از محرکها و آلرژن ها به معنای تغییر در رفتار و عادات افراد است که برای برخی از بیماران و یا خانواده ها بسیار سخت و گاهی غیر عملی می نماید.

باید تلاش نمود تا در مورد هر بیمار راه مناسب پرهیز از عامل مورد نظر را یافت و در صورت عدم امکان در پرهیز قطعی از عامل مورد نظر ( مانند نگهداری حیوانات دست آموز در خانه) تا حدی که ممکن است از تماس با آن اجتناب نمود. اگر انجام دائم برخی اقدامات مفید نظیر شستشوی هفتگی ملحفه در آب داغ و یا خارج کردن حیوانات اهلی از خانه دشوار و غیر عملی باشد حداقل در مدت 12-6 ماه ابتدای تولد یک کودک رعایت این توصیه ها باید مورد اهتمام و جدیت قرار گیرد.

پیشگیری با استفاده از دارو

امروزه استفاده پیشگیرانه از داروها در بیماران مبتلا به آلرژی و به ویژه آسم جایگاه مهمی دارد. این داروها غالباً کم ضرر هستند و در صورت تجویز توسط پزشک و انجام دستورات پیشگیری به موقع ،خطری متوجه بیمار نخواهند ساخت، لذا ترس از اعتیاد به داروهای مزبور بی مورد و غیر عملی است و بر عکس ،عدم مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک سبب تشدید و طولانی شدن بیماری خواهد شد.

چگونگی پیش بینی وقوع حمله آسم

 علائم هشدار دهنده برای وقوع حمله آسم

ý     وخامت پیش رونده سرفه، خس خس، تنگی نفس و یا احساس فشردگی در قفسه سینه

ý     هر گونه سختی در نفس کشیدن

 

برای تشخیص آسم

باید از بیمار پرسید که آیا این علائم را دارد؟:

1-     حملات مکرر خس خس سینه

2-     سرفه مزاحم یا خس خس در پشت یا اوایل صبح

3-     سرفه یا خس خس سینه بعد از ورزش

4-     سرفه ، خس خس یا تنگی نفس پس از تماس با آلرژن ها

5-     آیا سرماخوردگی به سینه اش می ریزد و طولانی می شود؟

6-     آیا از داروهای ضد آسم استفاده می کند؟

 

اصول استفاده صحیح از اسپری

à    سرپوش اسپری را بردارید و مخزن اسپری را تکان دهید.

à    به آرامی و به طرز یکنواخت نفس خود را بیرون دهید.

à    اسپری را حدود 5 سانتیمتر در دهان خود فرو برید.

à    رهاگر مخزن را درحالی که به آرامی و تا سرحد امکان عمیق نفس خود را به داخل می کشید فشار دهید.

à    برای حدود 10 ثانیه نفس را حبس کنید.

à    نفس خود را به آرامی و به صورت یکنواخت خارج سازید.

 

آسم یار چیست؟

آسم یار (Spacer) باعث می شود که اسپری راحت تر و بهتر به کار رود.

آسم یار باعث خروج دارو از طریق یک مخزن نگهدارنده می شود که بدین طریق ذرات دارو برای 3 تا 5 ثانیه به صورت معلق باقی می مانند و در ظرف این مدت بیمار می تواند به نحو راحت تری از طریق یک یا چند نفس دارو را به داخل ببرد و نگران هماهنگ کردن نفس خود با دستگاه اسپری نباشد.

آسم یار قابلیت اسپری را بالا می برد و استفاده از آن فواید زیر را دارد:

ï                 باعث می شود که بتوانیم داروهای استنشاقی را به کودکان و بیمارانی که برای هماهنگ کردن نفس خود مشکل دارند برسانیم.

ï                 از عوارض موضعی استروئید استنشاقی مانند سرفه و کاندیدیاز دهانی و جذب سیستمیک آن جلوگیری می کند.

ï                 این امکان را برقرار می کند که مقدار داروی بیشتری در طی یک حمله دریافت شود.

 

   + mohammad - ٧:٠٧ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۱٤ اردیبهشت ۱۳۸٥