ناظمی چنین نوشت:


استفاده از مطالب وبلاگ ( بدون دخل و تصرف) با ذکر منبع آزاد است

 

باسمه تعالی

بهداشت بلوغ دختران ( قسمت دوم)

بهداشت روانی بلوغ در دختران

نوجوان در دوران بلوغ علاوه بر تغییرات جسمی ، دستخوش یکسری تغییرات و علائم روانی می شود که شناخت این علائم به والدین و مربیان برای درک بهتر نوجوان، برخورد صحیح و منطقی با وی و رفتار مناسب با شرایط روانی و رفتاری آنان کمک زیادی میکند.

نوجوان در گذر از کودکی به بزرگسالی ، ممکن است مشکلات زیادی را تجربه کند که به طور عمده به مراحل طبیعی رشد آنان در این دوره مربوط می شود . هر چند که تعداد زیادی از آنان این مرحله از رشد را بدون ناراحتی جدی سپری می کنند.

میزان مشکلات دوره نوجوانی به عوامل بسیاری بستگی دارد که مهمترین آنها میزان موفقیت قبلی نوجوان در سازگاری با خود و دیگران است. نوجوانی که در دوره کودکی ، در حل مشکلات خود ناموفق بوده یا از راهنمایی ها و مساعدت های والدین دلسوز یا مربیان آگاه بهره مند نبوده است ، احتمالاً دوره نوجوانی دشوارتری خواهد داشت. اگر چه با آگاهی و شناخت درست و رفتار مناسب والدین و مربیان ، این دوران دشوار نیز گذرا بوده و نوجوان می تواند به سلامت از آن بگذرد.بلوغ یک حادثه ناگهانی نیست که در یک لحظه اتفاق بیفتد بلکه نتیجه رشد و تکامل انسان بویژه رشد جسمی است که در این دوره به حد کمال می رسد . در این دوره ، رشد جسمی و تغییر و تحولات روانی بسیار سریع اتفاق می افتند . بروز تغییرات جسمی کاملاً قابل مشاهده و در بیشتر افراد کمابیش شبیه به هم است ولی تغییرات روانی در نوجوانان بسیار متفاوتند. این تغییرات ، عواطف و رفتار نوجوان را تحت تأثیر قرار می دهند و اساس شخصیت او را در آینده پی ریزی می کنند و در روابط اجتماعی او چه در حال و چه در آینده تأثیر فراوان دارند.

همان طوری که رشد جسمی در سالهای مختلف بلوغ یکسان نیست، روند تغییرات روانی و رفتاری نیز در سالهای مختلف متفاوت است به طوری که این دوره را به چهار مرحله تقسیم می کنند:

ý                 مرحله قبل از بلوغ که بین 12-10 سالگی قرار دارد . ولی گاهی بلوغ جسمی نیز در این مرحله اتفاق می افتد.

ý                 مرحله 13 تا 14 سالگی که معمولاً مرحله بلوغ جسمی است.

ý                 مرحله بعد از بلوغ یا مرحله اواسط نوجوانی که مرحله 16 – 15 سالگی است.

ý                 مرحله 17 تا 19 سالگی که اواخر بلوغ و مرحله تکامل رشد جسمی است.

 

در مراحل فوق رشد جسمی به تدریج کامل می شود. از نظر روانی نیز هر یک از مراحل ، ویژگی های خاصی دارد و در هر مرحله نسبت به مرحله قبل ، تغییرات متفاوتی در فرد به وجود می آید . آگاهی داشتن از این تغییرات از چند جنبه اهمیت دارد. یکی اینکه اطلاع از تغییرات جسمی و چگونگی حفظ بهداشت جسمی این دوران ، عامل مهمی در حفظ و افزایش تندرستی و پیشگیری از برخی بیماریهاست. همچنین آگاهی از تغییرات جسمی ( از جمله رویش و رشد سینه ها ، رشد قد و ...) سبب ایجاد نگرش مثبت، افزایش اعتماد به نفس و آرامش نوجوانان می شود. تغییرات روانی و رفتاری در دوران بلوغ ، در مراحل مختلف آن متفاوت است و داشتن اطلاعات درست از این تغییرات به نوجوان کمک می کند تا خود را بهتر بشناسد و در برابر مشکلات ، تفکر و تجزیه و تحلیل کند و راه حل منطقی را برگزیند . به طور کلی ، آگاهی از جریان طبیعی تغییرات جسمی و روانی برای خودشناسی ، رشد سالم و حفظ بهداشت جسمی و روانی ضروری است.

ویژگی های روانی و رفتاری بلوغ در دختران 14- 10 ساله

این ویژگی ها عبارتند از : میل به گوشه گیری ، حساسیت بسیار نسبت به انتقاد دیگران ، بی قراری ، بی ثباتی ، تحریک پذیری ، نوسان در خلق و خو، مخالفت با خانواده و دوستان و به طور کلی جامعه، در رؤیا فرو رفتن ، شرم و حیای مربوط به تغییرات ناشی از بلوغ جنسی، تنبلی و سستی ، نافرمانی از بزرگترها ، خیره سری و خودرأیی ، نداشتن احساس امنیت و اعتماد به نفس ، مقاومت در برابر پند و اندرز والدین، تمایل شدید به ارتباط نزدیک با دوستان و گفتگوهای پنهانی و طولانی با آنها، حساسیت نسبت به آراستگی ظاهر خود و صرف وقت جلوی آینه .نوجوانان در این سنین ، لباس پوشیدن به شیوه ای متفاوت با معیارهای خانواده و همسان با گروه هم سن و سال خود را ترجیح می دهند.

این علائم که حدود یک سال پیش از بلوغ آغاز می شود در مرحله جنسی رو به شدت می گذارد و در مراحل پایانی بلوغ به تدریج کاهش می یابد . باید به تفاوتهای فردی بین نوجوانان توجه داشت، یعنی اینکه ممکن است این علائم به صورت یکسان در همه نوجوانان ظاهر نشود ، ضمن آنکه اغلب نوجوانان احساسات و عواطف خود را در این مرحله از رشد بروز نمی دهند.

ویژگی های روانی و رفتاری بلوغ در دختران 19- 15 ساله

بیشتر دختران در سنین 19 – 15 بالغ شده اند . دختران حدود 2 سال زودتر از پسران بالغ می شوند .

تعدادی از دختران رشد جنسی را که مهمترین تغییر در این دوره است ، خوشایند و برخی آن را موجب ناراحتی و دستپاچگی خود می دانند.

معیارهای رفتار و لباس پوشیدن را گروه همسن و سالش برای او تعیین می کند. کنجکاوی رو به افزایش درباره جنس مخالف، در رؤیاهای عاشقانه فرو رفتن و اشتغال ذهنی از ویژگی های روانی این دوره است. علاوه بر اینها تفکر نوجوان به صورت انتزاعی در می آید که مرحله تازه ای از هویت یابی ( شناخت خویش ) و رشد و شکوفایی اوست . جهت گیری آینده و اندیشیدن درباره تصمیمات مهم زندگی مانند تحصیل، اشتغال ، انتخاب همسر و ازدواج ، بخش مهمی از رویاهای او را تشکیل میدهند. به طور خلاصه میتوان گفت در این گذرگاه، زندگی آینده نوجوان پایه ریزی می شود. رابطه او با والدین و مربیان از شکل رابطه کودک با پدر و مادر یا مربی ، به رابطه یک نوجوان در آستانه بزرگسالی با بزرگسالان دیگر از قبیل والدین و مربیان تبدیل می شود و همین امر توقعات زیادی را در او به وجود می آورد. لذا نوجوانان در این سنین به برخورد بزرگسالان با خود بسیار حساس هستند . نقش مهم و حساس والدین و مربیان در برخورد با نوجوانان در این مرحله قابل توجه و تأمل است.

بهداشت روانی دوران بلوغ و نوجوانی در دختران

بهداشت روانی نوجوانان اهمیت قابل ملاحظه ای دارد؛ زیرا وضعیت و سلامت روانی آنان در این دوره، اثرات زیادی بر الگوهای سازگاری رفتاری در بزرگسالی خواهد داشت. در مواردی مشاهده می شود که بزرگسالانی که مسئولیت بهداشت و سلامت روانی نوجوانان را در جامعه بر عهده دارند، توجه لازم را نسبت به این امر مهم نشان نمی دهند . در زیر چند توصیه در زمینه بهداشت روانی نوجوانان ارائه می شود:

ý                 برای ورود به دنیای پرتلاطم نوجوانی، لازم است والدین و مربیان برای تفاهم با نوجوان ، درک شرایط و وضعیت رشد جسمی ، جنسی، روانی و اجتماعی نوجوان و ایجاد یک رابطه عاطفی ، صمیمانه و احترام آمیز با او تلاش کنند.

ý                 هر اندازه دانش و آگاهی والدین – که مهمترین منابع اطلاعاتی و کمک به نوجوانان هستند – در زمینه بلوغ و دوران نوجوانی بیشتر باشد ، از نگرانی ها و مشکلات نوجوانان در این دوره بحرانی کاسته می شود.

ý                 با فرزند نوجوان باید درباره تغییرات جسمی ، زیستی ، جنسی، روانی و اجتماعی بلوغ به گفتگوی صادقانه و صمیمانه نشست. این کار باید در زمانهای مقتضی پیش از وقوع بلوغ انجام پذیرد. گفتگوی والدین با نوجوان باید جدی و در عین حال همدلانه و با محبت باشد.

ý                 نوجوان باید با بلوغ و تغییرات جسمی ، زیستی و جنسی ناشی از آن و عملکرد سیستم باروری کاملاً آشنا شود و سپس با اثرات بلوغ بر تغییر وضعیت روانی و اجتماعی نوجوانان آشنایی یابد.

ý                 با پذیرش نوجوان و کمک به او در جهت شناخت ماهیت نوجوانی و ابعاد گوناگون جسمی ، روانی ، ذهنی، عاطفی، اجتماعی ، باید نوجوانان را در کنار آمدن با تغییرات سریع و پیچیده ناشی از بلوغ و سازگاری آنان با شرایط و تحولات پیش آمده یاری کرد.

ý                 به نوجوانان باید در زمینه شناسایی خویشتن و پذیرش آن و همچنین استفاده حداکثر از توانایی ها و استعداد هایش کمک شود.

ý                 دختران و پسران در پایان این دوره ( بلوغ) هویت جنسی و اجتماعی خود را می یابند و برای مسئولیت های فردی، خانوادگی و اجتماعی آمادگی پیدا می کنند . با واگذاری مسئولیتهای در حد توان نوجوان به او ، به رشد حس مسئولیت پذیری و افزایش اعتماد به نفس وی کمک می شود. نوجوانانی که از رشد جسمی و روانی متعادل و مطلوبی برخوردارند، هویت خویش را می یابند و مسئولیت های اواخر دوران نوجوانی را بهتر می پذیرند و از اعتماد به نفس بیشتری نیز برخوردارند. داشتن انتظارات و توقعات بیش از حد توان نوجوان، ممکن است منجر به احساس سرخوردگی و عدم کفایت فردی و اجتماعی او شود.

ý                 با توجه به تفاوتهای فردی نوجوانان باید با آنان رفتار شود.

ý                 در دوره نوجوانی ، ترسها و نگرانی ها ، معمولاً با احساس بی کفایتی اجتماعی و عدم اطمینان در تصمیم گیری همراه است. باید به نوجوان کمک کرد تا با کسب مهارتهای اجتماعی و دریافت راهنمایی های تحصیلی و شغلی مناسب، بر ترسها و نگرانی های خود غلبه کند یا آنها را کاهش دهد. یکی از مسئولیت های مهم والدین این است که با ایجاد فضایی آرام و به دور از تشنج ، فرصت ها و امکاناتی برای نوجوانان در فعالیتهای ورزشی، هنری و ... فراهم آورند تا در رشد استعداد ها و کسب مهارت های مختلف ، به آنان کمک کنند.

ý                 با برخورد احترام آمیز با نوجوان ، باید عزت نفس او را افزایش دهید و به او برخی از نقشهای بزرگسالی را با نظارت و راهنمایی واگذاری کرد و از این طریق مسئولیت پذیری را به تدریج در او پرورش داد.

ý                 خشم و احساس ناراحتی و بدخلقی در نوجوانان، بیشتر در نتیجه تعارض و درگیری با والدین و مربیان در مورد وظائف و تکالیفی است که در خانه و مدرسه و فعالیتهای اجتماعی از او انتظار می رود. برای کاهش این مشکلات ، ایجاد یک رابطه عاطفی، صمیمانه و احترام آمیز برای تفاهم با نوجوان و درک شرایط جسمی و روانی او و همچنین ارائه یک الگوی مسئولیت پذیری مناسب برای او، لازم و مؤثر است.

ý                 بسیاری از اختلافهای بین والدین و نوجوان غیرضروری و قابل پیشگیری است. باید دانست که منشأ این اختلاف ها، تلاش نوجوان برای رهایی از وابستگی کودکی و آماده شدن برای زندگی مستقل بزرگسالی است. باید به آنان اطمینان داده شود که بالاخره بزرگسال و مستقل خواهند شد. هر قدر والدین بیشتر بدانند که تغییرات خلقی ، روانی و رفتاری نوجوان تا حد زیادی منشأ زیستی  و فیزیولوژیکی دارد ، بیشتر با آنان همدردی و همدلی می کنند و تلاش و مبارزه نوجوان برای بزرگ شدن را بهتر و بیشتر درک میکنند .

ý                 با رفع تبعیض ، حسادت در نوجوانان ریشه کن می شود، چرا که پیدایش حسادت در نوجوان به طور عمده ناشی از تبعیض والدین و مربیان است.

ý                 ابعاد مختلف رشد در دوره نوجوانی ( جسمی ، زیستی ، جنسی ، روانی ، اجتماعی) به یکدیگر مربوط و در هم تنیده اند. بنابر این مشکل عاطفی نوجوان ممکن است در سازگاری اجتماعی او خلل ایجاد کند. باید سعی شود بین فرزندان تبعیض جنسیتی وجود نداشته باشد. به ویژه در گفتگوهای خصوصی مربوط به مسائل جنسی، بر رابطه متقابل پدر با پسر و مادر با دختر تاکید می شود.

ý                 ایجاد فضای امن و محبت آمیز توأم با احترام در خانواده به نوجوان کمک کند تا این دوران دشوار را راحت تر بگذراند. باید بر نهاد خانواده تاکید شود. دانستن این مسئله که ازدواج تنها راه تامین نیاز جنسی و تشکیل خانواده است نیز ضروری است.

ý                 به نوجوانان باید تاکید شود که با رسیدن به سن بلوغ احتمال حاملگی وجود دارد تا در صورت ازدواج زودهنگام کاملاً از خود مراقبت کنند.

ý                 والدین مطمئن ترین افراد در زندگی نوجوان هستند. آنها می توانند با ایجاد رابطه مطلوب با او و نادیده گرفتن بسیاری از اختلالات خلقی ، رفتاری و عاطفی و نظارت مداوم توأم با همدلی، در پیشگیری از بسیاری از مشکلات و بزهکاری ها نقشی مؤثر ایفا کنند. بنابر این توجه شود که اگر نوجوانان با والدین به هر دلیلی مشکلی دارند و یا نیاز به اطلاعات بیشتری دارند، حتماً با مشاوران مورد اطمینان نظیر معلمان و مشاوران مدرسه و خارج از مدرسه مشورت کنند یا از خودآموز و جزوات مربوطه استفاده کنند تا از راهنمایی های لازم برخوردار شوند.

 

ناهنجاریهای بلوغ

بلوغ زودرس: گاهی اوقات علامت های بلوغ و حتی قاعدگی زودتر از 8 سالگی شروع می شود که به آن بلوغ زودرس می گویند. بلوغ زودرس در دخترها 5 برابر شایعتر از پسرها است. در اغلب موارد، علت آن ناشناخته است. بعضی بیماری های تخمدان یا بعضی بیماری های دیگر و مصرف بعضی از داروها ممکن است موجب بلوغ زودرس شوند که در صورت بروز آن باید به پزشک مراجعه کرد.

بلوغ دیررس: تغییرات زیادی در محدوده سنی بلوغ دیررس وجود دارد، ولی معمولاً اغلب دختران در 13 سالگی وارد مرحله بلوغ شده اند. بلوغ دیررس بسیار نادر است. در صورت عدم ظهور علائم بلوغ تا پایان 16 سالگی باید به پزشک مراجعه کرد. علل مختلفی از قبیل مشکل ژنتیکی و ناهنجاری های مختلف دستگاه تناسلی ممکن است موجب بروز بلوغ دیررس شوند.

 

   + mohammad - ۳:٥۱ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸٥