ناظمی چنین نوشت:


استفاده از مطالب وبلاگ ( بدون دخل و تصرف) با ذکر منبع آزاد است

بلوغ پسران (4)

باسمه تعالی

بهداشت بلوغ پسران (قسمت چهارم)

نکاتی که باید در بهداشت روانی دوران بلوغ مورد توجه قرار گیرد.

والدین در این مورد وظایف سنگینی به عهده دارند. عدم اطلاع و کوتاهی والدین در شناخت اثرات روانی دوران بلوغ، لطمه جبران ناپذیری بر نوجوان وارد می سازد . پس چه باید کرد؟

در ابتدا ، باید فاصله دو نسل ( والدین و نوجوانان) که از تجارب بسیاری به دست آمده است درک شود. این فاصله تفاوتهایی را که در ارتباط با تجارب و واقعیات و تصورات رویدادهای زندگی است نشان می دهد.

والدین کودکان بالغ که معمولا" میانسال هستند بایستی ضمن مراقبت از کار و زندگی خود و حفظ روابط زناشویی و خانوادگی ، مواظب والدین خود هم باشند . علاوه بر آن باید با سردرگمی های دوران بلوغ فرزندان خود نیز سروکله بزنند و با آنها کنار بیایند.

نوجوانان با مشکلات فراوانی روبرو هستند . یکی از مهمترین آنها حس استقلال طلبی و زندگی مستقل از خانه و خانواده است. حرکتی که برای والدین دلهره آور است. آنها نمی خواهند این اجازه را به فرزندان خود بدهند و می خواهند روی آنها کنترل داشته باشند . والدین ممکن است نتوانند رفتارهای نوجوانان را کنترل و هوسهای پنهانی آنها را دریابند. در نتیجه مجموعه این حرکات ممکن است فاصله دو نسل را زیادتر کند. تمایلات و تظاهرات دوران بلوغ جنسی هم که در مواردی غیر قابل کنترل است می تواند والدین را عصبانی و یا نگران کند.

تمایلات و عشق برخی از والدین به فرزند دختر و یا پسر ( پدر به دختر و مادر به پسر) ممکن است سوء رفتارهایی را سبب شود که نتیجه اش نگرانیهای بعدی را در نوجوانان به وجود آورد. علیرغم این اتفاقات والدین افراد بالغ بر اساس شواهد موجود همراهی ها و هماهنگی های لازم را با کودکان خود دارند. قسمت اعظم نوجوانان با برقراری یک پل ارتباطی با موفقیت این فاصله را پشت سر گذاشته اند.

باید بدانیم که اگر امکان پر شدن این فاصله نباشد ، ممکن است نابسامانی ها و آشفتگی های روحی در نوجوانان ، والدین و یا هر دو بروز کند. حدود 20% بالغین دچار آشفتگی های شناخته شده روحی هستند که شایع ترین آنها اضطراب و افسردگی است . این ناراحتی ها غالبا" همراه با ناهنجاری رفتاری، سرکشی و یاغیگری ، شکست و یا ترک تحصیل هستند که جملگی سبب ناسازگاری فامیلی می شوند. بنابر این والدین وظیفه دارند اطلاعات لازم را در خصوص تغییرات بلوغ جنسی به نوجوانان منتقل کنند . این اطلاعات نوجوان را در مقابل تصورات غلط محافظت می کند. مربیان و معلمین هم مانند والدین نقش تعیین کننده دارند.

مهمترین نکات قابل توجه در این زمینه عبارتند از :

ý  والدین بایستی آگاهی لازم را در مورد تغییرات جسمی دوران بلوغ داشته باشند و بایستی قبل از بلوغ ، تغییرات جسمی و روانی دوران بلوغ را که در مباحث قبلی به تفصیل در باره آنها صحبت شده – به نوجوانان آموزش دهند.

ý  نوجوانان تحمل شنیدن نصیحت را ندارند چون در دوره ای هستند که اعمال خود را بی نقص می دانند. والدین بهتر است آنها را به طور غیر مستقیم در جریان اشتباهاتشان بگذارند و سعی کنند خودشان الگویی مناسب برای آنها باشند.

ý  باید به نوجوانان آزادی عمل داده شود. اجازه دادن به نوجوان برای تجربه راههای جدید، تا حدی که مشکل آفرین نباشد ، آنها را آبدیده می کند. باید به نوجوان اجازه داد طعم برخی سختیها را چشیده و در زندگی مقاوم بارآید . به همان شکل که والدین تجربه کرده اند و موفقیت و شکست داشته اند.

ý  نوجوان می خواهد صحبت کند ، اعتراض کند، اظهار نظر کند . باید با کمال دقت به آنها گوش داد و مکان یک ارتباط درست را فراهم کرد.

ý  باید سعی کرد با تشویق نوجوانان به انجام ورزشهای مختلف ، شرکت در فعالیتهای اجتماعی و الگوسازی برای آنان ، کاری کرد که آنها ، انرژی فراوان خود را تخلیه کنند. مهمترین بخش این انرژی در غریزه جنسی نهفته است که اگر هدایت نشود به صورت استمناء (خودارضایی) تخلیه می شود.

ý  توجه به تاثیر مشکلات اجتماعی حائز اهمیت است .باید با مداخلات موثر والدین ، تاثیر این تغییرات به حداقل برسد. غیر از خانه و مدرسه ، در جامعه نیز نوجوان با مشکلاتی مواجه می شود که کمک و راهنمایی والدین و مربیان کارساز و گره گشا خواهد بود.

ý  باید وضعیت تحصیلی نوجوانان را پیگیری کرد. بی علاقگی به درس، پرداختن به وضع لباس و آرایش موها و یا افراط در ورزش کردن در این مرحله در بعضی از نوجوانان مشاهده می شود. باید به آنها آموخت که بیاموزند حداکثر استفاده را از وقتشان بکنند . در صورت لزوم باید مسئله را با اولیا و مربیان مدرسه در میان گذاشت و از مشورت آنان استفاده کرد.

ý  نوجوانان در مرحله گذر از بلوغ تحت تاثیر تغییرات جسمی و روانی این دوره ممکن است دچار سردرگمی شوند و رفتاری بزرگتر از سن خود و یا رفتاری کودکانه از خود بروز دهند. باید در این زمینه آموزشهای لازم را بدون تحکم و یا تمسخر به آنان داد و تجارب خود را عملا" به آنها منتقل کرد.

ý  افسردگی و اضطراب نوجوانان به دلایل تغییرات جسمانی و روانی باید مورد توجه قرار گیرد. باید با رفتار دوستانه و صمیمانه به آنها فهماند که سعی در حل مشکل آنها داریم. به نوجوانان امید و آرزو بدهید و باعث شکوفائی و شادابی آنها شد.

ý  استقلال طلبی از خصوصیات بارز این دوره است. او می خواهد از قید و بندهای خانوادگی خلاص شود ، ضمن اینکه به شدت به خانواده خود وابسته است و این تعارض و نوسان بین استقلال و وابستگی مشکل آفرین است. بنابر این باید هر نوع آزادی که متناسب سن آنها و با نظارت والدین باشد ، به آنها داده شود و در صورت سوء استفاده ضمن تذکر ، دامنه این آزادی را محدود کرد.

نوجوانان و دخانیات

مصرف دخانیات از مخربترین رفتارهای غیر بهداشتی است که سلامت نوجوانان را به خطر می اندازد . از عوارض مهم استعمال دخانیات می توان عفونتهای تنفسی ، برونشیت مزمن ، بیماریهای قلبی- عروقی ، بدشکل شدن دندانها و لثه ها و مهمتر از همه سرطان ریه را نام برد.

نوجوانی که سیگار می کشد احتمال مصرف مواد مخدر و الکل در او زیاد است که خود باعث افت تحصیلی و یا ترک تحصیل می شود.

خودنمایی ، از مهمترین انگیزه ها برای سیگار کشیدن بین نوجوانان است.

نشان داده شده است که اغلب نوجوانان سیگاری یک یا چند دوست سیگاری دارند.

مصرف سیگار توسط والدین و معلمین نقش بسیار مهمی در شروع سیگار کشیدن و یا تداوم مصرف آن در بین نوجوانان دارد.

یادآوری مکرر زیانها و عوارض مصرف دخانیات و فراهم آوردن موجبات پر کردن اوقات بیکاری نوجوانان با کارهای مورد علاقه شان ، یکی از راههای مبارزه با استعمال دخانیات است.

تغذیه دوران بلوغ

بلوغ مرحله گذر از کودکی به بزرگسالی است که یک رشد سریع و ناگهانی جسمانی را در بردارد. بنابر این تغذیه دوران بلوغ از اهمیت خاصی برخوردار است.

در دوران بلوغ ، دریافت مواد مغذی به میزان کافی ضرورت دارد. تامین انرژی ، پروتئین ، ویتامینها و املاح ، آهن، ید ، کلسیم و روی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

نیاز نوجوانان به انرژی به علت سوخت و ساز بالای بدن زیاد است. باید در برنامه غدایی نوجوانان مواد نشاسته ای( برنج، گندم و سیب زمینی) و چربی گنجانده شود. مصرف زیاد قندهای ساده مانند نوشابه ها ، شکلات و آب نبات – که صرفا" انرژی زا هستند ولی ارزش غذایی ندارند- باید محدود شود زیرا منجر به افزایش وزن و چاقی نوجوان می شوند.

به دلیل موقعیت خاص سنی و رشد سریع بدن ، نیاز نوجوان به پروتئین افزایش می یابد . پروتئین ها به دو صورت حیوانی ( مانند تخم مرغ ، گوشت ، شیر و پنیر ) و گیاهی ( مانند غلات و حبوبات ) وجود دارند . مصرف روزانه 45 تا 70 گرم پروتئین توصیه می شود.

در مراحل بلوغ ، بدن به انواع ویتامینها و املاح معدنی نیاز دارد که با مصرف سبزیجات ، میوه جات ، انواع گوشت ، حبوبات ، لبنیات و غلات تامین می شود.

ویتامین (A ) در جگر ، قلوه ، زرده تخم مرغ ، شیر ، اسفناج و هویج وجود دارد و برای سلامت پوست و مخاط ضروری است.

ویتامین (D ) در روغن ماهی، جگر، زرده تخم مرغ ، پنیر و ماست وجود دارد . از طریق تابش مستقیم آفتاب بر روی پوست بدن هم ویتامین ( D ) تولید می شود. ویتامین (D ) برای رشد و نمو طبیعی استخوانها لازم است.

ویتامین ( C) در انواع مرکبات ، گوجه فرنگی ، فلفل سبز، گل کلم، طالبی ، خربزه، اسفناج و کاهو وجود دارد و برای التیام زخمها و سلامت لثه ها لازم است.

ویتامینهای B1 ، B2 ، B6 و B12 در جگر ، دل ، قلوه، زرده تخم مرغ، شیر ، ماهی ، مرغ و انواع گوشتها وجود دارند. این ویتامین ها نقش مهمی در زندگی انسان دارند.

با توجه به نقش مهمی که عنصر " روی" برای رشد و نمو طبیعی بدن دارد توصیه می شود در برنامه غذایی روزانه نوجوان گنجانده شود. غذاهای دریایی ( ماهی و میگو) و حبوبات و گندم حاوی روی هستند.

"ید" ماده اصلی برای تشکیل هورمون تیروئید است و در رشد و نمو طبیعی بدن ، نقش اساسی دارد. عوارض ناشی از کمبود "ید" ( از جمله گواتر) در بسیاری از مناطق کشورمان بخصوص نقاط کوهستانی شایع است. کمبود شدید ید سبب عقب ماندگی جسمی ، ذهنی، و اختلالات عصبی و روانی می شود. کم شدن هوش و حافظه در سنین رشد و تاخیر در رشد کودکان نیز از عوارض کمبود ید است . برای پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید مصرف نمک ید دار توصیه می شود. نمک ید دار باید در جایی خشک و دور از نور خورشید نگهداری شود . نمک ید دار را باید در طرف در دار و تیره نگهداری کرد و حداکثر تا 6 ماه پس از خرید ، آن را مصرف کرد.

کم خونی فقر آهن شایعترین نوع کمخونی است. کودکان و نوجوانان کمخون، بطور مکرر به بیماریهای عفونی مبتلا می شوند. همچنین تغییرات رفتاری و کاهش توانایی در یادگیری هم در آنها مشاهده می شود. نوجوانان بایستی غذاهای حاوی آهن مانند گوشت ، جگر ، ماهی و زرده تخم مرغ مصرف کنند. خوردن مواد غذایی غنی از ویتامین ( C) به جذب بهتر آهن کمک می کند.

به دلیل رشد سریع استخوانها، نیاز به کلسیم در دوران بلوغ افزایش می یابد . 45% از رشد استخوانها در این سنین اتفاق می افتد . منابع غذایی حاوی کلسیم عبارتند از :شیر ، ماست ، پنیر، کشک و بستنی.

اختلالات تغذیه ای

چاقی، بی اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی از اختلالات غذاخوردن هستند که در نوجوانان شایعند. عوامل ارثی و چاقی والدین در چاقی فرزندانشان اثر گذارند. عادات غذایی غلط مانند خوردن مواد غذایی چرب ، آب نبات، شکلات ، چیپس و نوشابه که عمدتا" حاوی انرژی هستند در چاقی موثرند. بی اشتهایی و پرخوری عصبی هم برای نوجوانان زیان بار هستند و بایستی با تنظیم و تصحیح الگوی غذایی با نظر متخصصین  و افزایش آگاهیهای تغذیه ای و مشاوره و روان درمانی به روند بهبودی نوجوان کمک کرد.

ورزش

ورزش وسیله ای جهت تامین بهداشت و سلامت فرد است. پرداختن به ورزش سبب سلامت جسمی، روانی و اجتماعی می شود.

بسیاری از مسائل روحی نوجوانان در این سنین از قبیل رفتارهای پرخاشجویانه ، خجالت، گوشه گیری، افسردگی و نداشتن به اعتماد به نفس ، با ورزش بهبودی می یابند.

ورزش مناسب باعث افزایش ظرفیت شخصیتی نوجوان می شود و تحمل او را در برابر مشکلات زندگی بیشتر می کند.

ورزش در نوجوانی فرد را از ابتلا به بیماریها در میانسالی مصون می سازد . تمرینات بدنی سبب قامتی استوار و بدنی ورزیده می شود و نوجوان ظاهری متناسب پیدا می کند و در سنین بالاتر از دردهای ناشی از ضعف عضلانی رنج نمی برد. نوجوانان باید قبل از اقدام به تمرینات بدنی به نکات زیر توجه کنند:

ý  بدن خود را گرم کنند تا از بروز کشیدگی عضلانی جلوگیری شود. پس از انجام تمرینات بدنی، یکباره آن را قطع نکنند تا از بروز کوفتگی و گرفتگی عضلانی جلوگیری شود.

ý    قبل از تمرینات زیاد نخورند و پس از عرق کردن بدن ، آب کافی بنوشند.

ý    نوجوانان نباید به تمرینات و ورزشهای خیلی سنگین بپردازند.

ý    ورزش بهترین و مناسبترین روش برای کاهش وزن اضافه وزن در نوجوانان است.

ý  ورزش باید به طور مداوم و مستمر و در هوای پاک و حداقل هفته ای سه ، چهار بار و هر بار به مدت 30 دقیقه انجام گیرد.

ý    مصرف روزانه یک لیوان شیر به تامین انرژی و رشد طبیعی شما کمک می کند.

 

 

 

مطالب مرتبط:

-          بلوغ پسران ( قسمت اول)

-          بلوغ پسران ( قسمت دوم)

-          بلوغ پسران ( قسمت سوم)

   + mohammad - ٩:٥٥ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٦ بهمن ۱۳۸٤