ناظمی چنین نوشت:


استفاده از مطالب وبلاگ ( بدون دخل و تصرف) با ذکر منبع آزاد است

بلوغ پسران (3)

باسمه تعالی

بهداشت بلوغ پسران (قسمت سوم)

تغییرات روحی و روانی دوران بلوغ

تغییرات جسمی دوران بلوغ با وجودی که طبیعی و موقتی هستند و در مرحله ای تمام می شوند ، به قدر کافی سریع، ناگهانی و شدید هستند که سبب تغییر در رفتار ،نگرش و شخصیت نوجوان شوند.

نگرش و الگوهای رفتاری که کودکان در جریان رشد از خود بروز می دهند شبیه نگرشها و الگوهای رفتاری است که در والدین آنها دیده می شود. گاهی شباهت به قدری زیاد است که می گویند کودک با والدین خود همانند سازی می کند مانند شباهتهایی که در راه رفتن و یا نوع آهنگ صدا بین نوجوان و پدر و مادرش وجود دارد. بنابر این نقش والدین در شکل گیری رفتار و شخصیت نوجوانان کاملا" مشخص است . همانند سازی به روندی گفته می شود که فرد طی آن خصوصیات فرد دیگر را سرمشق قرار می دهد. البته ممکن است نوجوانان در این همانند سازی تقلید صرف نکنند ولی بهر حال در طول حیات آنان تاثیر گذار است .افراد دیگر خانواده مانند برادرها، خواهرها و همچنین دوستان و همسالان ، مربیان و معلمین و بعضی قهرمانها و پهلوانها هم الگوهای دیگری هستند که روی رفتار و نگرش نوجوان تاثیر گذارند.

یکی از مسائل عمده ای که نوجوانان با آن روبرو هستند مساله شکل گیری هویت و شخصیت فردی آنهاست. احساس هویت شخصی در نوجوان بر پایه همانند سازی های دوران کودکی به وجود می آید ، هر اندازه ارزشهایی که از سوی والدین ، مربیان و دوستان و همسالان ابراز می شود همخوانی بیشتری داشته باشند ، به همان نسبت هویت یابی و شخصیت پذیری نوجوان آسان تر پیش می رود.

هویت شخصی یک فرد پس از آنکه شکل گرفت و به سوالهایی نظیر " من کیستم؟ به کجا می روم؟ " پاسخ مناسب و درخوری پیدا کرد ، الزاما" ثابت نمی ماند. نوجوانان ممکن است در بزرگسالی عقاید ، تمایلات و مهارتهای تازه ای کسب کنند و اینها باعث شوند که هویت آنها متناسب با وضع موجود تغییر کند.

تغییرات در نگرشها و رفتارها که در دوران بلوغ پیش می آید بیشتر مربوط به مناسبات و تاثیرات اجتماعی است. شایع ترین و مهم ترین این تغییرات عبارتند از:

تمایل به گوشه گیری: وقتی تغییرات بلوغ شروع می شود نوجوان از خانواده ، همسالان و دوستان کناره گیری می کند و غالبا" حالت نزاع و مشاجره با آنها دارد. او اکثر اوقاتش را تنها می گذراند، خیالبافی می کند و دچار سوء رفتار و سوءتفاهم می شود و آگاهی تمایلات جنسی خود را از طریق خود ارضایی تجربه می کند.

احساس دلتنگی و خستگی : از کارها و بازیهایی که قبلا" از آنها لذت می برد دل می کند و از کار در مدرسه ، خانه و یا انجام فعالیتهای اجتماعی سرباز می زند و احساس خستگی می کند.

ناسازگاری: رشد سریع و غیر قابل پیش بینی دوران بلوغ روی خصوصیات و رفتارهای عادی و همیشگی او اثر می گذارد و نوجوان حالت ناسازگاری پیدا می کند . کودک بالغ بی نزاکت ، پرخاشگر و نخراشیده و نتراشیده می شود، ولی بتدریج همانطور که آهنگ رشد کند می شود این ناسازگاری و ناهماهنگی کمتر می شود.

مخالفت های اجتماعی: کودک بالغ غالبا" ناسازگار و مخالف است و روح همکاری ندارد و رفتارش خصومت آمیز است. دشمنی آشکار بین پسر و دختر و رفتار و گفتگوهای انتقاد آمیز و حتی نامربوط و زشت در این سن به شدت پیش می آید . به تدریج که کودک بالغتر می شود بیشتر حالت همکاری دارد و دیگران را تحمل می کند.

تشدید احساسات و عواطف: بد اخلاقی ، بد اخمی ، تندی مزاج و تمایل به گریه کردن در اثر کمترین هیجان و تحریک از ویژگیهای مرحله اول بلوغ است. به تدریج که کودک از نظر جسمی بالغ می شود این رفتارها سنجیده تر می شوند.

فقدان اعتماد به نفس: نوجوان که پیشتر متکی به خود بود، ناگهان اعتماد به نفس خود را از دست می دهد و ترس از شکست خوردن در زندگی دارد. انتقادهای همسالان و بالغین در تشدید این حالات بسیار موثر است.

شرم و حیای بیش از حد: تغییراتت جسمی که در دوران بلوغ اتفاق می افتد سبب می شود که نوجوان به شدت گوشه گیر و محجوب شود. تذکرات و نظرات نامساعد و نامطلوب دیگران هم در بروز و تشدید این حالت بی تاثیر نیست.

این رفتارها کم و بیش در همه نوجوانان مشاهده می شود. این رفتارها که مشخصه مرحله قبل از بلوغ است دوره ای است که به آن فاز منفی بافی گفته می شود. چون در این مرحله ظرفیت ارتباط و هماهنگی نوجوان با اطرافیانش به شدت کم می شود و نوجوان نمی تواند ارتباط مناسبی با نزدیکان و دوستان خود داشته باشد ، برای مقابله با این وضع ، رفتارهای منفی و ناهنجار از خود بروز می دهد.

اثرات روانی دوران بلوغ متاسفانه به خاطر انتظارات بیش از حدی که والدین و نزدیکان از نوجوان دارند پیچیده تر می شود. به هر حال نوجوانی که آمادگی لازم را برای بر آوردن انتظارات اجتماعی مطابق سنش ندارد، دچار مشکل می شود.

نگرانیهای زمان بلوغ

یکی از مهمترین دل مشغولی های دوره رشد ، شناخت و پذیرفتن تغییرات جسمی است که به طور طبیعی در نوجوان اتفاق می افتد. خیلی از نوجوانان، با افکار و تصورات کودکانه وارد دوران بلوغ می شوند و این تصورات با واقعیتی که در حال بروز و شکل گیری است همخوانی و تطابق ندارد . از طرفی بیشتر نوجوانان اطلاعات کمی در مورد دوران بلوغ دارند . در نتیجه در برخورد با تغییرات به وجود آمده نگران می شوند.

آگاهی از این موضوع که نوجوان بایستی در این مرحله نقش مهمی در مناسبات اجتماعی متناسب با واقعیات داشته باشد او را بیشتر مضطرب می کند . به طور کلی کودکان بالغ از دو چیز ناراحتند:

      نگرانی در مورد تغییرات جسمی( این تغییرات طبیعی هستند)

      نگرانی درباره مسائل و مناسبات جنسی

نگرانی در مورد تغییرات طبیعی و عادی جسمی در زمان بلوغ: کمتر نوجوانی است که در این دوره نگران نشود و از خودش نپرسد: آیا من طبیعی هستم؟

پسران و دختران برای هر تغییری که در بدنشان پیش می آید هوشیار و مواظب هستند و چون تحت تاثیر افکار و تصورات خاصی نگران این می شوند که جذاب به نظر نیایند و یا ظاهرشان متناسب نباشد.

بدیهی است وقتی ظاهر پسران و دختران در زمان بلوغ تغییر می کند، آنها نگران می شوند. مگر اینکه قبلا" اطلاعات لازم و کافی به آنها داده شده باشد.

نگرانی های جسمی مربوط به اولین انزال ، رویش موی زهار و صورت ، خشن و دورگه شدن صدا و رشد اعضا تناسلی است. عدم تناسب اندام های بدن و در مواردی زشت شدن ظاهر نوجوان در زمان بلوغ نیز او را ناراحت می کند بخصوص اگر مورد سرزنش و ریشخند اطرافیان هم قرار گیرد.

فشار و ناراحتی از رشد اعضا تناسلی ممکن است کودک بالغ را به دستکاری اعضاء تناسلی خود وادارد. از آنجایی که به بیشتر نوجوانان گفته شده است که خود ارضایی کاری زشت و غلط است ، نوجوان احساس گناه و تقصیر می کند. نگرانی آنها زمانی بیشتر می شود که از بزرگترها شنیده باشند که خودارضایی عاقبت خوشی ندارد و ممکن است منجر به جنون و دیوانگی شود در صورتی که این موضوع واقعیت ندارد. البته خودارضایی عملی ناپسند است که موجب افزایش نگرانی نوجوان می شود . خودارضایی راهی سریع برای لذت جنسی است و اگر نوجوان به آن عادت کند ضمن گوشه گیری از اجتماع و احساس گناه باعث می شود بعد از ازدواج مشکلاتی در روابط خانوادگی و زناشویی او به وجود آید.

نوجوان باید بیاموزد و بداند که خود ارضایی عملی زشت و ناپسند است و برای کاهش غرایز جنسی خود باید از مشاهده فیلم های مستهجن و غیرمجاز و یا خواندن داستانهای محرک و منحرف کننده خودداری کند. ورزش کردن ، کنترل افکار جنسی ، خودداری از پوشیدن شلوارهای تنگ، مصرف نکردن مواد محرک مانند ادویه جات تند و تخلیه مثانه قبل از خواب هم در کاهش عادت خودارضایی موثر هستند. این روشها موجب تقویت شخصیت روانی نوجوان شده و او را برای روابط اجتماعی سالمتر آماده می سازد.

نوجوان باید بداند خودارضایی سبب زوال شخصیتی و انزوای او شده و به طور کلی ناصواب است . تقویت ارزشهای دینی و مذهبی در ترک عادت خودارضایی بسیار موثر است.

نگرانی در مورد مسائل و مناسبات جنسی: کودکانی که در مراحل اولیه بلوغ افزایش وزن پیدا می کنند نگران می شوند چون چاقی جذابیتی ندارد. گرچه در طی مراحل بلوغ این چربیهای اضافی آب می شوند ولی ممکن است اثرات ناخوشایند آن تا مدتها روی روحیه و شخصیت نوجوان باقی نماند.

وشد آلت تناسلی در نوجوانان ابتدا طولی است و بعد بر قطر آلت نیز افزوده می شود. در مراحل اولیه رشد، نوجوان این احساس را دارد که رشد آلت تناسلی او عادی نیست و دچار نگرانی می شود.  اگر صفات ثانویه جنسی هم دیر بروز کند ممکن است موجب نگرانی او شود و چنانچه موی صورت او مانند سایر قسمتهای بدن رشد نکند نگران می شود زیرا فکر می کند صورت او مانند صورت دختران لطیف باقی می ماند و مضطربانه انتظار می کشد که صورت خود را روزی اصلاح کند.

به عنوان یک واقعیت ، مخاطرات روانی بلوغ بیشتر از مخاطرات جسمی هستند . نسبت کمی از کودکان بالغ تحت تاثیر مخاطرات جسمی قرار می گیرند، در حالی که همه آنها به درجات متفاوت تحت تاثیر مخاطرات روانی هستند.

بیشترین مخاطرات جسمانی بلوغ مربوط به بدی کار غدد مترشحه داخلی است که رشد و تغییرات جنسی را کنترل می کند.

بنابر این چون اثرات و مخاطرات روانی دوران بلوغ در زندگی نوجوانان تاثیرگذار است ، پرداختن بیشتر به آن حائز اهمیت است. مطالعات روانشناختی نشان داده است که تاثیر منفی عوامل استرس زا، اگر که همراه با آگاهی قبلی باشد، بسیار کمتر از زمانی است که این عوامل ناگهان و بدون مقدمه بروز کنند.

 

 

مطالب مرتبط:

-          بلوغ پسران ( قسمت اول)

-          بلوغ پسران ( قسمت دوم)

-          بلوغ پسران ( قسمت چهارم)

   + mohammad - ٩:٥٤ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٦ بهمن ۱۳۸٤