ناظمی چنین نوشت:


استفاده از مطالب وبلاگ ( بدون دخل و تصرف) با ذکر منبع آزاد است

نماز

باسمه تعالی

خاطره (نماز )

در آبان سال 1376 ، تازه طرحم را در استان زنجان ،شهرستان زنجان، دهستان ماهنشان (که به علت دوری و سختی راه تازه شهرستان شده بود) ،روستای سهند علیا، شروع کرده بودم. رفت و آمد خیلی مشکل بود. برای رفتن از زنجان به آن روستا یک مینی بوس عهد بوق سر ظهر به مقصد دهستان پری حرکت می کرد و این تنها وسیله نقلیه بود. برای برگشتن هم باید یا کنار جاده صبر می کردیم آن مینی بوس از پری حرکت کند و در مسیر سوار شویم یا با تراکتور به ماهنشان می آمدیم و از آنجا با تاکسی به زنجان می آمدیم. هر دو هفته یک جمعه را تعطیل بودم و بقیه روزها باید در مرکز بهداشتی درمانی روستا می بودم و به روستاهای اطراف که اسمشان در خاطرم نیست سیاری می رفتم.

       یک روز شنبه بود سحر از خانه حرکت کردم. به تهران و ترمینال غرب و سپس زنجان رفتم و ظهر خودم را به زنجان رساندم. مینی بوس آماده ی حرکت بود. هر چه گفتم:" صبر کن تا اذان ظهر گفته شود و بعد از نماز حرکت کن " پیرمرد گوش نکرد و قبل از اذان ظهر به راه افتاد.

      مینی بوس جاده پر پیچ و خم را طی می کرد و یلم یلم پیش می رفت . از دندی و قره بلاغ گذشت و به ماهنشان رسید امیدوار بودم که قبل از غروب به سهند علیا برسد. ولی متاسفانه خورشید داشت به کوهها نزدیک می شد و هنوز نرسیده بودیم. به سهند سفلی که رسید دیگر طاقت نیاوردم. ساکم را برداشتم و پس از پرداختن کرایه پیاده شدم. سریع تیمم کردم و اورکتم را روی زمین پهن کردم و به نماز ایستادم. مینی بوس هم حرکت کرد و رفت.

       نماز که تمام شد پیاده به سمت روستا راه افتادم. زیاد نرفته بودم که یک کمپرسی برایم توقف کرد و مرا به روستای سهند علیا رساند.

چند روز پیش هم این قضیه تکرار شد. ظهر در خانه ی بهداشت ریجن مانده بودم و به امید اینکه نماز را عصر در خانه ی بهداشت علی آباد خواهم خواند نخوانده بودم و از آنجا که هر روز نمازم را اول وقت در درمانگاه می خواندم فراموش کردم که نمازم را بخوانم.

      از خانه ی بهداشت به سمت منزل در حرکت بودم که با دیدن خورشید یکدفعه یاد نماز افتادم. اگر می خواستم صبر کنم نماز را در خانه بخوانم فرصت نبود و نماز قضا می شد لذا کنار جاده توقف کردم با تیمم نماز را کنار جاده خواندم. 

الان ساعت حدود 6 بامداد جمعه است و من در درمانگاه در حالی که از سرما پتو به خود پیچیده ام آپ می کنم.

 

   + mohammad - ٦:٢٥ ‎ق.ظ ; جمعه ٢۸ بهمن ۱۳۸٤

بلوغ پسران (4)

باسمه تعالی

بهداشت بلوغ پسران (قسمت چهارم)

نکاتی که باید در بهداشت روانی دوران بلوغ مورد توجه قرار گیرد.

والدین در این مورد وظایف سنگینی به عهده دارند. عدم اطلاع و کوتاهی والدین در شناخت اثرات روانی دوران بلوغ، لطمه جبران ناپذیری بر نوجوان وارد می سازد . پس چه باید کرد؟

در ابتدا ، باید فاصله دو نسل ( والدین و نوجوانان) که از تجارب بسیاری به دست آمده است درک شود. این فاصله تفاوتهایی را که در ارتباط با تجارب و واقعیات و تصورات رویدادهای زندگی است نشان می دهد.

والدین کودکان بالغ که معمولا" میانسال هستند بایستی ضمن مراقبت از کار و زندگی خود و حفظ روابط زناشویی و خانوادگی ، مواظب والدین خود هم باشند . علاوه بر آن باید با سردرگمی های دوران بلوغ فرزندان خود نیز سروکله بزنند و با آنها کنار بیایند.

نوجوانان با مشکلات فراوانی روبرو هستند . یکی از مهمترین آنها حس استقلال طلبی و زندگی مستقل از خانه و خانواده است. حرکتی که برای والدین دلهره آور است. آنها نمی خواهند این اجازه را به فرزندان خود بدهند و می خواهند روی آنها کنترل داشته باشند . والدین ممکن است نتوانند رفتارهای نوجوانان را کنترل و هوسهای پنهانی آنها را دریابند. در نتیجه مجموعه این حرکات ممکن است فاصله دو نسل را زیادتر کند. تمایلات و تظاهرات دوران بلوغ جنسی هم که در مواردی غیر قابل کنترل است می تواند والدین را عصبانی و یا نگران کند.

تمایلات و عشق برخی از والدین به فرزند دختر و یا پسر ( پدر به دختر و مادر به پسر) ممکن است سوء رفتارهایی را سبب شود که نتیجه اش نگرانیهای بعدی را در نوجوانان به وجود آورد. علیرغم این اتفاقات والدین افراد بالغ بر اساس شواهد موجود همراهی ها و هماهنگی های لازم را با کودکان خود دارند. قسمت اعظم نوجوانان با برقراری یک پل ارتباطی با موفقیت این فاصله را پشت سر گذاشته اند.

باید بدانیم که اگر امکان پر شدن این فاصله نباشد ، ممکن است نابسامانی ها و آشفتگی های روحی در نوجوانان ، والدین و یا هر دو بروز کند. حدود 20% بالغین دچار آشفتگی های شناخته شده روحی هستند که شایع ترین آنها اضطراب و افسردگی است . این ناراحتی ها غالبا" همراه با ناهنجاری رفتاری، سرکشی و یاغیگری ، شکست و یا ترک تحصیل هستند که جملگی سبب ناسازگاری فامیلی می شوند. بنابر این والدین وظیفه دارند اطلاعات لازم را در خصوص تغییرات بلوغ جنسی به نوجوانان منتقل کنند . این اطلاعات نوجوان را در مقابل تصورات غلط محافظت می کند. مربیان و معلمین هم مانند والدین نقش تعیین کننده دارند.

مهمترین نکات قابل توجه در این زمینه عبارتند از :

ý  والدین بایستی آگاهی لازم را در مورد تغییرات جسمی دوران بلوغ داشته باشند و بایستی قبل از بلوغ ، تغییرات جسمی و روانی دوران بلوغ را که در مباحث قبلی به تفصیل در باره آنها صحبت شده – به نوجوانان آموزش دهند.

ý  نوجوانان تحمل شنیدن نصیحت را ندارند چون در دوره ای هستند که اعمال خود را بی نقص می دانند. والدین بهتر است آنها را به طور غیر مستقیم در جریان اشتباهاتشان بگذارند و سعی کنند خودشان الگویی مناسب برای آنها باشند.

ý  باید به نوجوانان آزادی عمل داده شود. اجازه دادن به نوجوان برای تجربه راههای جدید، تا حدی که مشکل آفرین نباشد ، آنها را آبدیده می کند. باید به نوجوان اجازه داد طعم برخی سختیها را چشیده و در زندگی مقاوم بارآید . به همان شکل که والدین تجربه کرده اند و موفقیت و شکست داشته اند.

ý  نوجوان می خواهد صحبت کند ، اعتراض کند، اظهار نظر کند . باید با کمال دقت به آنها گوش داد و مکان یک ارتباط درست را فراهم کرد.

ý  باید سعی کرد با تشویق نوجوانان به انجام ورزشهای مختلف ، شرکت در فعالیتهای اجتماعی و الگوسازی برای آنان ، کاری کرد که آنها ، انرژی فراوان خود را تخلیه کنند. مهمترین بخش این انرژی در غریزه جنسی نهفته است که اگر هدایت نشود به صورت استمناء (خودارضایی) تخلیه می شود.

ý  توجه به تاثیر مشکلات اجتماعی حائز اهمیت است .باید با مداخلات موثر والدین ، تاثیر این تغییرات به حداقل برسد. غیر از خانه و مدرسه ، در جامعه نیز نوجوان با مشکلاتی مواجه می شود که کمک و راهنمایی والدین و مربیان کارساز و گره گشا خواهد بود.

ý  باید وضعیت تحصیلی نوجوانان را پیگیری کرد. بی علاقگی به درس، پرداختن به وضع لباس و آرایش موها و یا افراط در ورزش کردن در این مرحله در بعضی از نوجوانان مشاهده می شود. باید به آنها آموخت که بیاموزند حداکثر استفاده را از وقتشان بکنند . در صورت لزوم باید مسئله را با اولیا و مربیان مدرسه در میان گذاشت و از مشورت آنان استفاده کرد.

ý  نوجوانان در مرحله گذر از بلوغ تحت تاثیر تغییرات جسمی و روانی این دوره ممکن است دچار سردرگمی شوند و رفتاری بزرگتر از سن خود و یا رفتاری کودکانه از خود بروز دهند. باید در این زمینه آموزشهای لازم را بدون تحکم و یا تمسخر به آنان داد و تجارب خود را عملا" به آنها منتقل کرد.

ý  افسردگی و اضطراب نوجوانان به دلایل تغییرات جسمانی و روانی باید مورد توجه قرار گیرد. باید با رفتار دوستانه و صمیمانه به آنها فهماند که سعی در حل مشکل آنها داریم. به نوجوانان امید و آرزو بدهید و باعث شکوفائی و شادابی آنها شد.

ý  استقلال طلبی از خصوصیات بارز این دوره است. او می خواهد از قید و بندهای خانوادگی خلاص شود ، ضمن اینکه به شدت به خانواده خود وابسته است و این تعارض و نوسان بین استقلال و وابستگی مشکل آفرین است. بنابر این باید هر نوع آزادی که متناسب سن آنها و با نظارت والدین باشد ، به آنها داده شود و در صورت سوء استفاده ضمن تذکر ، دامنه این آزادی را محدود کرد.

نوجوانان و دخانیات

مصرف دخانیات از مخربترین رفتارهای غیر بهداشتی است که سلامت نوجوانان را به خطر می اندازد . از عوارض مهم استعمال دخانیات می توان عفونتهای تنفسی ، برونشیت مزمن ، بیماریهای قلبی- عروقی ، بدشکل شدن دندانها و لثه ها و مهمتر از همه سرطان ریه را نام برد.

نوجوانی که سیگار می کشد احتمال مصرف مواد مخدر و الکل در او زیاد است که خود باعث افت تحصیلی و یا ترک تحصیل می شود.

خودنمایی ، از مهمترین انگیزه ها برای سیگار کشیدن بین نوجوانان است.

نشان داده شده است که اغلب نوجوانان سیگاری یک یا چند دوست سیگاری دارند.

مصرف سیگار توسط والدین و معلمین نقش بسیار مهمی در شروع سیگار کشیدن و یا تداوم مصرف آن در بین نوجوانان دارد.

یادآوری مکرر زیانها و عوارض مصرف دخانیات و فراهم آوردن موجبات پر کردن اوقات بیکاری نوجوانان با کارهای مورد علاقه شان ، یکی از راههای مبارزه با استعمال دخانیات است.

تغذیه دوران بلوغ

بلوغ مرحله گذر از کودکی به بزرگسالی است که یک رشد سریع و ناگهانی جسمانی را در بردارد. بنابر این تغذیه دوران بلوغ از اهمیت خاصی برخوردار است.

در دوران بلوغ ، دریافت مواد مغذی به میزان کافی ضرورت دارد. تامین انرژی ، پروتئین ، ویتامینها و املاح ، آهن، ید ، کلسیم و روی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

نیاز نوجوانان به انرژی به علت سوخت و ساز بالای بدن زیاد است. باید در برنامه غدایی نوجوانان مواد نشاسته ای( برنج، گندم و سیب زمینی) و چربی گنجانده شود. مصرف زیاد قندهای ساده مانند نوشابه ها ، شکلات و آب نبات – که صرفا" انرژی زا هستند ولی ارزش غذایی ندارند- باید محدود شود زیرا منجر به افزایش وزن و چاقی نوجوان می شوند.

به دلیل موقعیت خاص سنی و رشد سریع بدن ، نیاز نوجوان به پروتئین افزایش می یابد . پروتئین ها به دو صورت حیوانی ( مانند تخم مرغ ، گوشت ، شیر و پنیر ) و گیاهی ( مانند غلات و حبوبات ) وجود دارند . مصرف روزانه 45 تا 70 گرم پروتئین توصیه می شود.

در مراحل بلوغ ، بدن به انواع ویتامینها و املاح معدنی نیاز دارد که با مصرف سبزیجات ، میوه جات ، انواع گوشت ، حبوبات ، لبنیات و غلات تامین می شود.

ویتامین (A ) در جگر ، قلوه ، زرده تخم مرغ ، شیر ، اسفناج و هویج وجود دارد و برای سلامت پوست و مخاط ضروری است.

ویتامین (D ) در روغن ماهی، جگر، زرده تخم مرغ ، پنیر و ماست وجود دارد . از طریق تابش مستقیم آفتاب بر روی پوست بدن هم ویتامین ( D ) تولید می شود. ویتامین (D ) برای رشد و نمو طبیعی استخوانها لازم است.

ویتامین ( C) در انواع مرکبات ، گوجه فرنگی ، فلفل سبز، گل کلم، طالبی ، خربزه، اسفناج و کاهو وجود دارد و برای التیام زخمها و سلامت لثه ها لازم است.

ویتامینهای B1 ، B2 ، B6 و B12 در جگر ، دل ، قلوه، زرده تخم مرغ، شیر ، ماهی ، مرغ و انواع گوشتها وجود دارند. این ویتامین ها نقش مهمی در زندگی انسان دارند.

با توجه به نقش مهمی که عنصر " روی" برای رشد و نمو طبیعی بدن دارد توصیه می شود در برنامه غذایی روزانه نوجوان گنجانده شود. غذاهای دریایی ( ماهی و میگو) و حبوبات و گندم حاوی روی هستند.

"ید" ماده اصلی برای تشکیل هورمون تیروئید است و در رشد و نمو طبیعی بدن ، نقش اساسی دارد. عوارض ناشی از کمبود "ید" ( از جمله گواتر) در بسیاری از مناطق کشورمان بخصوص نقاط کوهستانی شایع است. کمبود شدید ید سبب عقب ماندگی جسمی ، ذهنی، و اختلالات عصبی و روانی می شود. کم شدن هوش و حافظه در سنین رشد و تاخیر در رشد کودکان نیز از عوارض کمبود ید است . برای پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید مصرف نمک ید دار توصیه می شود. نمک ید دار باید در جایی خشک و دور از نور خورشید نگهداری شود . نمک ید دار را باید در طرف در دار و تیره نگهداری کرد و حداکثر تا 6 ماه پس از خرید ، آن را مصرف کرد.

کم خونی فقر آهن شایعترین نوع کمخونی است. کودکان و نوجوانان کمخون، بطور مکرر به بیماریهای عفونی مبتلا می شوند. همچنین تغییرات رفتاری و کاهش توانایی در یادگیری هم در آنها مشاهده می شود. نوجوانان بایستی غذاهای حاوی آهن مانند گوشت ، جگر ، ماهی و زرده تخم مرغ مصرف کنند. خوردن مواد غذایی غنی از ویتامین ( C) به جذب بهتر آهن کمک می کند.

به دلیل رشد سریع استخوانها، نیاز به کلسیم در دوران بلوغ افزایش می یابد . 45% از رشد استخوانها در این سنین اتفاق می افتد . منابع غذایی حاوی کلسیم عبارتند از :شیر ، ماست ، پنیر، کشک و بستنی.

اختلالات تغذیه ای

چاقی، بی اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی از اختلالات غذاخوردن هستند که در نوجوانان شایعند. عوامل ارثی و چاقی والدین در چاقی فرزندانشان اثر گذارند. عادات غذایی غلط مانند خوردن مواد غذایی چرب ، آب نبات، شکلات ، چیپس و نوشابه که عمدتا" حاوی انرژی هستند در چاقی موثرند. بی اشتهایی و پرخوری عصبی هم برای نوجوانان زیان بار هستند و بایستی با تنظیم و تصحیح الگوی غذایی با نظر متخصصین  و افزایش آگاهیهای تغذیه ای و مشاوره و روان درمانی به روند بهبودی نوجوان کمک کرد.

ورزش

ورزش وسیله ای جهت تامین بهداشت و سلامت فرد است. پرداختن به ورزش سبب سلامت جسمی، روانی و اجتماعی می شود.

بسیاری از مسائل روحی نوجوانان در این سنین از قبیل رفتارهای پرخاشجویانه ، خجالت، گوشه گیری، افسردگی و نداشتن به اعتماد به نفس ، با ورزش بهبودی می یابند.

ورزش مناسب باعث افزایش ظرفیت شخصیتی نوجوان می شود و تحمل او را در برابر مشکلات زندگی بیشتر می کند.

ورزش در نوجوانی فرد را از ابتلا به بیماریها در میانسالی مصون می سازد . تمرینات بدنی سبب قامتی استوار و بدنی ورزیده می شود و نوجوان ظاهری متناسب پیدا می کند و در سنین بالاتر از دردهای ناشی از ضعف عضلانی رنج نمی برد. نوجوانان باید قبل از اقدام به تمرینات بدنی به نکات زیر توجه کنند:

ý  بدن خود را گرم کنند تا از بروز کشیدگی عضلانی جلوگیری شود. پس از انجام تمرینات بدنی، یکباره آن را قطع نکنند تا از بروز کوفتگی و گرفتگی عضلانی جلوگیری شود.

ý    قبل از تمرینات زیاد نخورند و پس از عرق کردن بدن ، آب کافی بنوشند.

ý    نوجوانان نباید به تمرینات و ورزشهای خیلی سنگین بپردازند.

ý    ورزش بهترین و مناسبترین روش برای کاهش وزن اضافه وزن در نوجوانان است.

ý  ورزش باید به طور مداوم و مستمر و در هوای پاک و حداقل هفته ای سه ، چهار بار و هر بار به مدت 30 دقیقه انجام گیرد.

ý    مصرف روزانه یک لیوان شیر به تامین انرژی و رشد طبیعی شما کمک می کند.

 

 

 

مطالب مرتبط:

-          بلوغ پسران ( قسمت اول)

-          بلوغ پسران ( قسمت دوم)

-          بلوغ پسران ( قسمت سوم)

   + mohammad - ٩:٥٥ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٦ بهمن ۱۳۸٤

بلوغ پسران (3)

باسمه تعالی

بهداشت بلوغ پسران (قسمت سوم)

تغییرات روحی و روانی دوران بلوغ

تغییرات جسمی دوران بلوغ با وجودی که طبیعی و موقتی هستند و در مرحله ای تمام می شوند ، به قدر کافی سریع، ناگهانی و شدید هستند که سبب تغییر در رفتار ،نگرش و شخصیت نوجوان شوند.

نگرش و الگوهای رفتاری که کودکان در جریان رشد از خود بروز می دهند شبیه نگرشها و الگوهای رفتاری است که در والدین آنها دیده می شود. گاهی شباهت به قدری زیاد است که می گویند کودک با والدین خود همانند سازی می کند مانند شباهتهایی که در راه رفتن و یا نوع آهنگ صدا بین نوجوان و پدر و مادرش وجود دارد. بنابر این نقش والدین در شکل گیری رفتار و شخصیت نوجوانان کاملا" مشخص است . همانند سازی به روندی گفته می شود که فرد طی آن خصوصیات فرد دیگر را سرمشق قرار می دهد. البته ممکن است نوجوانان در این همانند سازی تقلید صرف نکنند ولی بهر حال در طول حیات آنان تاثیر گذار است .افراد دیگر خانواده مانند برادرها، خواهرها و همچنین دوستان و همسالان ، مربیان و معلمین و بعضی قهرمانها و پهلوانها هم الگوهای دیگری هستند که روی رفتار و نگرش نوجوان تاثیر گذارند.

یکی از مسائل عمده ای که نوجوانان با آن روبرو هستند مساله شکل گیری هویت و شخصیت فردی آنهاست. احساس هویت شخصی در نوجوان بر پایه همانند سازی های دوران کودکی به وجود می آید ، هر اندازه ارزشهایی که از سوی والدین ، مربیان و دوستان و همسالان ابراز می شود همخوانی بیشتری داشته باشند ، به همان نسبت هویت یابی و شخصیت پذیری نوجوان آسان تر پیش می رود.

هویت شخصی یک فرد پس از آنکه شکل گرفت و به سوالهایی نظیر " من کیستم؟ به کجا می روم؟ " پاسخ مناسب و درخوری پیدا کرد ، الزاما" ثابت نمی ماند. نوجوانان ممکن است در بزرگسالی عقاید ، تمایلات و مهارتهای تازه ای کسب کنند و اینها باعث شوند که هویت آنها متناسب با وضع موجود تغییر کند.

تغییرات در نگرشها و رفتارها که در دوران بلوغ پیش می آید بیشتر مربوط به مناسبات و تاثیرات اجتماعی است. شایع ترین و مهم ترین این تغییرات عبارتند از:

تمایل به گوشه گیری: وقتی تغییرات بلوغ شروع می شود نوجوان از خانواده ، همسالان و دوستان کناره گیری می کند و غالبا" حالت نزاع و مشاجره با آنها دارد. او اکثر اوقاتش را تنها می گذراند، خیالبافی می کند و دچار سوء رفتار و سوءتفاهم می شود و آگاهی تمایلات جنسی خود را از طریق خود ارضایی تجربه می کند.

احساس دلتنگی و خستگی : از کارها و بازیهایی که قبلا" از آنها لذت می برد دل می کند و از کار در مدرسه ، خانه و یا انجام فعالیتهای اجتماعی سرباز می زند و احساس خستگی می کند.

ناسازگاری: رشد سریع و غیر قابل پیش بینی دوران بلوغ روی خصوصیات و رفتارهای عادی و همیشگی او اثر می گذارد و نوجوان حالت ناسازگاری پیدا می کند . کودک بالغ بی نزاکت ، پرخاشگر و نخراشیده و نتراشیده می شود، ولی بتدریج همانطور که آهنگ رشد کند می شود این ناسازگاری و ناهماهنگی کمتر می شود.

مخالفت های اجتماعی: کودک بالغ غالبا" ناسازگار و مخالف است و روح همکاری ندارد و رفتارش خصومت آمیز است. دشمنی آشکار بین پسر و دختر و رفتار و گفتگوهای انتقاد آمیز و حتی نامربوط و زشت در این سن به شدت پیش می آید . به تدریج که کودک بالغتر می شود بیشتر حالت همکاری دارد و دیگران را تحمل می کند.

تشدید احساسات و عواطف: بد اخلاقی ، بد اخمی ، تندی مزاج و تمایل به گریه کردن در اثر کمترین هیجان و تحریک از ویژگیهای مرحله اول بلوغ است. به تدریج که کودک از نظر جسمی بالغ می شود این رفتارها سنجیده تر می شوند.

فقدان اعتماد به نفس: نوجوان که پیشتر متکی به خود بود، ناگهان اعتماد به نفس خود را از دست می دهد و ترس از شکست خوردن در زندگی دارد. انتقادهای همسالان و بالغین در تشدید این حالات بسیار موثر است.

شرم و حیای بیش از حد: تغییراتت جسمی که در دوران بلوغ اتفاق می افتد سبب می شود که نوجوان به شدت گوشه گیر و محجوب شود. تذکرات و نظرات نامساعد و نامطلوب دیگران هم در بروز و تشدید این حالت بی تاثیر نیست.

این رفتارها کم و بیش در همه نوجوانان مشاهده می شود. این رفتارها که مشخصه مرحله قبل از بلوغ است دوره ای است که به آن فاز منفی بافی گفته می شود. چون در این مرحله ظرفیت ارتباط و هماهنگی نوجوان با اطرافیانش به شدت کم می شود و نوجوان نمی تواند ارتباط مناسبی با نزدیکان و دوستان خود داشته باشد ، برای مقابله با این وضع ، رفتارهای منفی و ناهنجار از خود بروز می دهد.

اثرات روانی دوران بلوغ متاسفانه به خاطر انتظارات بیش از حدی که والدین و نزدیکان از نوجوان دارند پیچیده تر می شود. به هر حال نوجوانی که آمادگی لازم را برای بر آوردن انتظارات اجتماعی مطابق سنش ندارد، دچار مشکل می شود.

نگرانیهای زمان بلوغ

یکی از مهمترین دل مشغولی های دوره رشد ، شناخت و پذیرفتن تغییرات جسمی است که به طور طبیعی در نوجوان اتفاق می افتد. خیلی از نوجوانان، با افکار و تصورات کودکانه وارد دوران بلوغ می شوند و این تصورات با واقعیتی که در حال بروز و شکل گیری است همخوانی و تطابق ندارد . از طرفی بیشتر نوجوانان اطلاعات کمی در مورد دوران بلوغ دارند . در نتیجه در برخورد با تغییرات به وجود آمده نگران می شوند.

آگاهی از این موضوع که نوجوان بایستی در این مرحله نقش مهمی در مناسبات اجتماعی متناسب با واقعیات داشته باشد او را بیشتر مضطرب می کند . به طور کلی کودکان بالغ از دو چیز ناراحتند:

      نگرانی در مورد تغییرات جسمی( این تغییرات طبیعی هستند)

      نگرانی درباره مسائل و مناسبات جنسی

نگرانی در مورد تغییرات طبیعی و عادی جسمی در زمان بلوغ: کمتر نوجوانی است که در این دوره نگران نشود و از خودش نپرسد: آیا من طبیعی هستم؟

پسران و دختران برای هر تغییری که در بدنشان پیش می آید هوشیار و مواظب هستند و چون تحت تاثیر افکار و تصورات خاصی نگران این می شوند که جذاب به نظر نیایند و یا ظاهرشان متناسب نباشد.

بدیهی است وقتی ظاهر پسران و دختران در زمان بلوغ تغییر می کند، آنها نگران می شوند. مگر اینکه قبلا" اطلاعات لازم و کافی به آنها داده شده باشد.

نگرانی های جسمی مربوط به اولین انزال ، رویش موی زهار و صورت ، خشن و دورگه شدن صدا و رشد اعضا تناسلی است. عدم تناسب اندام های بدن و در مواردی زشت شدن ظاهر نوجوان در زمان بلوغ نیز او را ناراحت می کند بخصوص اگر مورد سرزنش و ریشخند اطرافیان هم قرار گیرد.

فشار و ناراحتی از رشد اعضا تناسلی ممکن است کودک بالغ را به دستکاری اعضاء تناسلی خود وادارد. از آنجایی که به بیشتر نوجوانان گفته شده است که خود ارضایی کاری زشت و غلط است ، نوجوان احساس گناه و تقصیر می کند. نگرانی آنها زمانی بیشتر می شود که از بزرگترها شنیده باشند که خودارضایی عاقبت خوشی ندارد و ممکن است منجر به جنون و دیوانگی شود در صورتی که این موضوع واقعیت ندارد. البته خودارضایی عملی ناپسند است که موجب افزایش نگرانی نوجوان می شود . خودارضایی راهی سریع برای لذت جنسی است و اگر نوجوان به آن عادت کند ضمن گوشه گیری از اجتماع و احساس گناه باعث می شود بعد از ازدواج مشکلاتی در روابط خانوادگی و زناشویی او به وجود آید.

نوجوان باید بیاموزد و بداند که خود ارضایی عملی زشت و ناپسند است و برای کاهش غرایز جنسی خود باید از مشاهده فیلم های مستهجن و غیرمجاز و یا خواندن داستانهای محرک و منحرف کننده خودداری کند. ورزش کردن ، کنترل افکار جنسی ، خودداری از پوشیدن شلوارهای تنگ، مصرف نکردن مواد محرک مانند ادویه جات تند و تخلیه مثانه قبل از خواب هم در کاهش عادت خودارضایی موثر هستند. این روشها موجب تقویت شخصیت روانی نوجوان شده و او را برای روابط اجتماعی سالمتر آماده می سازد.

نوجوان باید بداند خودارضایی سبب زوال شخصیتی و انزوای او شده و به طور کلی ناصواب است . تقویت ارزشهای دینی و مذهبی در ترک عادت خودارضایی بسیار موثر است.

نگرانی در مورد مسائل و مناسبات جنسی: کودکانی که در مراحل اولیه بلوغ افزایش وزن پیدا می کنند نگران می شوند چون چاقی جذابیتی ندارد. گرچه در طی مراحل بلوغ این چربیهای اضافی آب می شوند ولی ممکن است اثرات ناخوشایند آن تا مدتها روی روحیه و شخصیت نوجوان باقی نماند.

وشد آلت تناسلی در نوجوانان ابتدا طولی است و بعد بر قطر آلت نیز افزوده می شود. در مراحل اولیه رشد، نوجوان این احساس را دارد که رشد آلت تناسلی او عادی نیست و دچار نگرانی می شود.  اگر صفات ثانویه جنسی هم دیر بروز کند ممکن است موجب نگرانی او شود و چنانچه موی صورت او مانند سایر قسمتهای بدن رشد نکند نگران می شود زیرا فکر می کند صورت او مانند صورت دختران لطیف باقی می ماند و مضطربانه انتظار می کشد که صورت خود را روزی اصلاح کند.

به عنوان یک واقعیت ، مخاطرات روانی بلوغ بیشتر از مخاطرات جسمی هستند . نسبت کمی از کودکان بالغ تحت تاثیر مخاطرات جسمی قرار می گیرند، در حالی که همه آنها به درجات متفاوت تحت تاثیر مخاطرات روانی هستند.

بیشترین مخاطرات جسمانی بلوغ مربوط به بدی کار غدد مترشحه داخلی است که رشد و تغییرات جنسی را کنترل می کند.

بنابر این چون اثرات و مخاطرات روانی دوران بلوغ در زندگی نوجوانان تاثیرگذار است ، پرداختن بیشتر به آن حائز اهمیت است. مطالعات روانشناختی نشان داده است که تاثیر منفی عوامل استرس زا، اگر که همراه با آگاهی قبلی باشد، بسیار کمتر از زمانی است که این عوامل ناگهان و بدون مقدمه بروز کنند.

 

 

مطالب مرتبط:

-          بلوغ پسران ( قسمت اول)

-          بلوغ پسران ( قسمت دوم)

-          بلوغ پسران ( قسمت چهارم)

   + mohammad - ٩:٥٤ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٦ بهمن ۱۳۸٤

بلوغ پسران (2)

باسمه تعالی

بهداشت بلوغ پسران (قسمت دوم)

سن شروع بلوغ

سن شروع بلوغ در پسرها به طور متوسط 13 سالگی است . دختران حدود یک یا دو سال زودتر از پسران بالغ می شوند. دوقلوها از هر جنسی که باشند دیرتر به سن بلوغ می رسند . درصدی از پسران و دختران کمی زودتر و یا دیرتر از میانگین سنی مذکور به سن بلوغ می رسند.

تا 10 سالگی پسر و دختر تفاوت زیادی جز در اندامهای جنسی با یکدیگر ندارند، اما بین سنین 12 تا 14 سالگی تفاوتهای مشخصی بین دو جنس مشاهده می شود.

شواهدی در دست است که رعایت بهداشت ، سلامت جسمی، تغذیه خوب و مناسب ، مراقبت های پزشکی دوران بارداری و پس از تولد و نیز توارث در سن شروع بلوغ تاثیر می گذارند . در شرایط کنونی در مقایسه با نسل قبلی بلوغ زودتر اتفاق می افتد.

بطور کلی بلوغ جنسی در پسران 2 تا 4 سال طول می کشد، بدین ترتیب که حدود یک تا دو سال برای تبدیل حالت غیر جنسی به جنسی زمان لازم است و به دنبال آن یک یا دو سال طول می کشد که اعضاء تناسلی رشد و تکامل یابند.

نوجوانی که به سرعت بالغ می شود، رشد سریعی دارد و اندامهای بدنش سریع تکامل پیدا می کنند ، بر عکس نوجوانی است که به آرامی به مرحله بلوغ نزدیک می شود ، رشد و نمو سریعی ندارد و تکامل اعضای او تدریجی است . در گروه اول بروز صفات جنسی و رشد استخوانها زودتر و در گروه دوم دیرتر به وقوع می پیوندد.

از آنجایی که مدت زمان رشد پسرها طولانی تر از دخترها است ، معمولا" قد پسران بلندتر از دختران می شود. لازم به یادآوری است که تفاوتهای فردی در سن شروع بلوغ و شاخص های رشد جسمانی – حتی در میان کودکان یک خانواده- به فراوانی مشاهده می شود.

معیارهای بلوغ

آغاز بلوغ غالبا" با مسائل خاصی همراه است که نوجوان را متوجه خود می کند. این حالت در دختران به صورت قاعدگی و در پسران به صورت انزال یعنی خروج منی هنگام خواب است که با آزمایش های لازم ادرار و در صورت نیاز عکسبرداری از قسمتهای مختلف بدن بخصوص از استخوان دستها و زانوها این معیار کامل تر می شود.

آنچه در جامعه به عنوان نخستین نشانه بلوغ پسران پذیرفته شده ، اولین انزال است، البته ممکن است در همه پسرها این حالت اتفاق نیفتد و انزال شبانه بعد از تکامل جنسی پیش بیاید . بنابر این نمی شود در همه حالات از آن به عنوان معیار بلوغ نام برد.

علل بلوغ

هورمونها باعث بروز بلوغ می شوند از حدود 5 سال قبل از بلوغ جنسی ، میزان کمی از هورمونهای جنسی تولید و ترشح می شوند ، که این میزان به تدریج در دوران بلوغ افزایش می یابد و سبب تکامل ساختمانی دستگاه تناسلی و عمل غدد جنسی می شود.

این هورمونها از غده ای به نام هیپوفیز که در قاعده مغز قرار دارد و نیز از غده جنسی ( بیضه ها در پسران و تخمدانها در دختران) ترشح می شوند و با تاثیر گذاری بر سایر غدد و اثر متقابل بر یکدیگر سبب رشد و تکامل بیضه و سایر اعضای تناسلی و بروز صفات ثانویه جنسی می شوند. این اثرات متقابل در تمام طول حیات باروری افراد ادامه دارد و بتدریج کاهش می یابد.

بنابر این پیدایش بلوغ بر اثر ترشح هورمونهای جنسی است و فعالیت های هورمونی سبب بروز تظاهرات بلوغ می شود که صفات اولیه و ثانویه جنسی نامیده می شوند . صفات اولیه جنسی مربوط به مقاربت جنسی و تولید مثل است که در ارتباط با اعضای دستگاه تناسلی است و صفات ثانویه جنسی شامل رویش موی صورت و ناحیه تناسلی و بم شدن و تغییر آهنگ صدا در پسران و رویش موی ناحیه تناسلی و تغییرات اندامها در دختران است.

در زمان بلوغ ، هورمونهای جنسی به تدریج افزایش می یابند و تغییرات بدنی را سبب می شوند. به نظر می رسد در سن 16 تا 17 سالگی سطح هورمون مردانه( تستوسترون) در خون خیلی زیاد می شود و سپس به آهستگی کاهش می یابد تا در افراد بزرگسال به میزان ثابتی برسد.

تغییرات جسمی دوران بلوغ

هنگام رشد سریع و ناگهانی دوران بلوغ، از نظر جسمانی تغییراتی در نوجوانان به وجود می آید که اغلب موجب اضطراب ، دست پاچگی و نگرانی آنها می شود و اگر از اتفاقاتی که برای آنها پیش می آید اطلاع  و آگاهی نداشته باشند چه بسا این دل نگرانیها ادامه پیدا کند و در تعدادی از نوجوانان در مراحل زندگی اثرات سوء و زیان باری بر جای بگذارد . به طور کلی چهار تغییر مهم جسمی در نوجوان پیدا می شود که عبارتند از :

تغییر در اندازه بدن

تغییر در اندامهای بدن

رشد و تکامل صفات اولیه جنسی

رشد و تکامل صفات ثانویه جنسی

  تغییر در اندازه بدن

تغییر در اندازه بدن شامل افزایش وزن و طول قد است. افزایش سریع قد در مراحل اولیه بلوغ اتفاق می افتد و حد اکثر این افزایش در پسران در 14 سالگی است. بیشترین افزایش طول قد در سال بعد از بلوغ است و بعد از آن سرعت رشد کاهش پیدا می کند و این کاهش تا سن 20 و 21 سالگی ادامه می یابد . به علت این دوره طولانی رشد، قد پسران معمولا" بلندتر از دختران است.

افزایش وزن

افزایش وزن در هنگام بلوغ فقط مربوط به افزایش چربی نیست ، بلکه به رشد و تکامل استخوان و عضله نیز مربوط است . به همین جهت با وجود اینکه پسران و دختران در دوران بلوغ به سرعت افزایش وزن پیدا می کنند ، باریک و لاغر و استخوانی به نظر می رسند. در پسران حد اکثر افزایش وزن غالبا" یک یا دو سال دیرتر از دختران پیش می آید و بیشترین مقدار آن در 16 سالگی است و بعد از آن افزایش وزن کمتر است.

البته چاق شدن پسران و دختران در دوران بلوغ هم غیر معمول نیست . در نزدیک شروع بلوغ در سنین 10 تا 12 سالگی معمولا" در ناحیه شکم ، رانها ، گردن و گونه چربی جمع می شود ولی بعد از کامل شدن بلوغ و زمانی که رشد سریع قد شروع می شود این چربیها به تدریج کمتر می شوند.

تغییر در اندامهای بدن

بعضی از نقاط بدن که در سالهای اولیه زندگی به تناسب خیلی کوچک هستند در زمان بلوغ بزرگ می شوند؛ این حالت بخصوص در بینی ، پاها و دستها بیشتر مشاهده می شود . به هر حال بیشتر این تغییرات قبل از بلوغ پایان می پذیرد.

در کودکان بزرگتر، در مقابل تنه باریک و بلند، شانه ها و قسمت تهیگاه ، پهن می شوند و کمر هم عریض می شود .ساقها به تناسب بیشتر از تنه رشد می کنند و فرد در ابتدا بلند به نظر می رسد. به تدریج وقتی تنه کشیده شد و رشد کمر متوقف گردید ، بدن اندازه و نسبتهای فرد بالغ را پیدا می کند.

درست قبل از بلوغ، رشد ساقها متناسب با رشد تنه نیست و این حالت تا 15 سالگی ادامه می یابد . در کودکانی که بلوغ دیررس دارند رشد ساقها برای مدت طولانی ادامه دارد و در نتیجه این کودکان ساقهای بلندتری نسبت به همسالان خود دارند.

خیلی از تغییرات یاد شده در بالا در بازوها هم اتفاق می افتد و کودکانی که بلوغ دیررس دارند بازوهای بلندتری دارند. این تغییرات باعث می شود یک نوجوان در ابتدای دوران رشد ظاهر متناسبی نداشته باشد .

صفات اولیه جنسی

صفات اولیه جنسی مربوط به فعالیت بیضه ها و آلت تناسلی است . بیضه ها غدد جنسی مردانه و عضو اصلی تولید مثل مرد هستند . این غدد اسپرم مردانه و هورمون تستوسترون تولید می کنند و تولید اسپرم در تمام طول حیات مرد ادامه دارد.

بیضه ها در 14 سالگی فقط 10% رشد دارند و بعد از یک یا دو سال سرعت رشد آنها افزایش می یابد و سپس کند می شود به طوریکه در 20 تا 21 سالگی این رشد کامل می گردد.

بیضه ها در هوای گرم از بدن فاصله می گیرند و بر عکس در هوای سرد به بدن نزدیکتر می شوند. به طور طبیعی بیضه سمت راست کمی بالاتر از بیضه سمت چپ قرار دارد. بیضه ها در کیسه ای خارج از بدن قرار دارند و به خوبی قابل لمس اند. اگر فردی تورم، قرمزی یا سنگینی در بیضه هایش احساس کند و یا در هنگام لمس به توده سفتی بر بخورد و یا اینکه یکی از بیضه ها را لمس نکند باید با مشورت با والدین خود به پزشک مراجعه کند.

کمی بعد از آنکه رشد سریع بیضه ها شروع شد رشد آلت تناسلی مشخصا" نمایان می شود . اولین مرحله رشد طولی است و در تعقیب آن به تدریج بر قطر آلت افزوده می شود. اندازه آلت تناسلی مانند سایر اندامها از فردی به فرد دیگر متفاوت است. بعضی از نوجوانان از نازکی آلت تناسلی خود نگرانند و برای مدتی این احساس را دارند که رشد آن عادی نیست و ممکن است نتوانند وظایف زناشویی را انجام دهند ، که البته باور غلطی است.

وقتی اعضای تناسلی فرد عملا" فعال و بالغ شدند، در اثر تحریک جنسی آلت تناسلی بزرگ و سفت می شود که به این حالت نعوظ می گویند . علت نعوظ تجمع خون در آلت تناسلی است. بعد از نعوظ ممکن است منی (مایع لزجی است که حاوی اسپرم یا نطفه مرد است) از آن خارج شود. این اولین انزال که یکی از معیارهای بلوغ است معمولا" در هنگام خواب پیش می آید . اگر در مورد انزال چیزی به نوجوان گفته نشده باشد دچار نگرانی و اضطراب خواهد شد ، ولی باید بداند که این یکی از مراحل رشد و تکامل است و امری طبیعی است که از سلامت وجود او خبر می دهد و نباید باعث نگرانی شود.

صفات ثانویه جنسی

ظاهر پسران و دختران در مراحل رشد و تکامل دوران بلوغ به طور فزاینده ای با هم تفاوت پیدا می کند . این تغییر که معلول رشد تدریجی صفات ثانویه جنسی است آنها را از هم متمایز می سازد . چون صفات مورد نظر مستقیما" ارتباطی با توالد و تناسل ندارند به آنها ثانویه گفته می شود . تا وقتی که ظاهر پسر و دختر کودکانه است کششی نسبت به هم ندارند ولی وقتی صفات ثانویه جنسی نمایان شد این کشش پیدا می شود.

صفات ثانویه جنسی در مردان عبارتند از:

ý  رویش موی زهار (شرمگاه) : این موها حدود یک سال بعد از شروع بزرگ شدن بیضه ها و آلت تناسلی ظاهر می شوند. شروع رویش موها از ابتدای بلوغ تا 15 سالگی و قبل از اولین انزال می باشد . در ابتدا این موها کم ، نازک و ظریفند و به تدریج تیره رنگ، زبر و مختصری پیچ دار می شوند.

ý  رویش موی صورت ، زیر بغل و افزایش موی بدن: رویش این موها پس از تکمیل رشد موهای زهار اتفاق می افتد . بعضی افراد پرموتر از دیگران هستند و در بعضی ها ممکن است موهای روی قفسه صدری رشد نکند.

ý  زبر شدن پوست: پوست زبر می شود و رنگ آن خاکستری می گردد . منافذ پوست بازتر و وسیعتر می شوند.

ý  فعالیت غدد چربی: غدد چربی در پوست بزرگ و فعال می شوند . در اثر افزایش فعالیت غدد چربی ممکن است جوشهایی روی صورت و پوست بدن ظاهر شوند که به آنها آکنه می گویند و محل شایع آنها صورت است. این جوشها نباید دستکاری شوند زیرا در اثر دستکاری حالت چرکی پیدا می کند و  احتمال آنکه جایشان به صورت فرورفتگی در صورت باقی بماند بیشتر می شود . اگر این جوشها زیاد شدند و ایجاد ناراحتی کردند بهتر است با مشورت والدین به پزشک مراجعه شود و از خوردن شیرینی و غذاهای چرب و پرادویه حتی المقدور خودداری شود. در ضمن غدد عرق زیر بغل شروع به فعالیت می کند و عرق کردن در مراحل پیشرفته بلوغ افزایش می یابد . این فعالیتهای غدد چربی و عرق ممکن است سبب تولید بوی خاصی کند که کمی ناراحت کننده است.

ý  تغییر صدا: تغییر صدا ناشی از رشد طنابهای صوتی است . تغییر صدا در زمان رشد کامل صورت می پذیرد . صدا در ابتدا خشن و بعد بم می شود و در ابتدا کمی ناهنجار و شاید دورگه است ولی به تدریج آهنگ صدا مطلوبتر می شود.

ý  رشد عضلات: عضلات بخصوص عضلات سینه رشد می کنند و نیرو می گیرند ؛ ساقها و بازوان و شانه ها شکل می گیرند.

ý  برآمدگی در محل پستان: برآمدگیهای مختصری در اطراف نوک پستان در مردان بین 12 تا 14 سالگی ظاهر می شود. این حالت چند هفته طول می کشد و سپس هم در تعداد و هم در اندازه کاهش می یابند.

پس : تغییر در اندازه و اندامهای بدن و بروز صفات اولیه و ثانویه جنسی از علائم بلوغ هستند.

دوران نوجوانی و بلوغ یکی از مهمترین دوران زندگی فرد است و باید به آن توجه لازم شود زیرا:

بخش قابل ملاحظه ای از جمعیت کشورهای در حال توسعه را نوجوانان تشکیل می دهند.

بلوغ یکی از مراحل رشد و نمو است که ویژگی های خاص خود دارد و اگر این خصوصیات شناخته نشوند و رفتار و برخورد مناسبی با آنها نداشته باشیم مشکلات فراوانی به بار می آورند.

بلوغ در واقع یعنی بلوغ جنسی . رفتار جنسی اگر در مسیر هدایت شده و درست قرار نگیرد آسیب پذیری و مخاطرات فراوانی را به وجود می آورد . باید با آموزش صحیح و بیان روشن نوجوانان را برای یک زندگی سالم و با نشاط همراه با مسئولیت پذیری خانوادگی آماده کنیم.

 

مطالب مرتبط:

-          بلوغ پسران ( قسمت اول)

-          بلوغ پسران ( قسمت سوم)

-          بلوغ پسران ( قسمت چهارم)

 

   + mohammad - ٩:٥٢ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٦ بهمن ۱۳۸٤

بلوغ پسران (1)

باسمه تعالی

بهداشت بلوغ پسران (قسمت اول)

مقدمه

نوجوانی به دوره گذار از کودکی به بزرگسالی گفته می شود . این دوره مرز مشخصی ندارد، اما تقریبا" از 10 تا 12 سالگی شروع می شود و تا آخر سالهای دهه دوم زندگی- که رشد جسمانی کم و بیش کامل می شود- ادامه می یابد. در این دوره  نوجوان به بلوغ جنسی می رسد و شخصیت و هویت فردی خود را جدا از خانواده بنا می نهد و با مسائل اجتماعی از جمله تامین معاش خود روبرو می شود.

نوجوانی که گذر تدریجی به دوره بزرگسالی است از دوران های مهمی در زندگی هر فرد است زیرا دوره ای است پر از تعارض و نوسان بین وابستگی و استقلال . در واقع در شرایطی که فرد در خانه والدینش زندگی می کند و از حمایت مالی آنها برخوردار است به دشواری می تواند کاملا" مستقل باشد.

به طور کلی نوجوانی به گروه سنی 10 تا 19 سال گفته می شود که در کشورهای رو به توسعه مانند ایران بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را تشکیل می دهد . سرشماری سال 1375 جمعیت نوجوان کشور را حدود 16 میلیون نفر یعنی 27% کل جمعیت نشان داده است .

چون شروع نوجوانی با تحولات فراوان جسمی و روحی همراه است پرداختن به مسائل بهداشتی این دوره حائز اهمیت است. آگاهی نوجوانان ، خانواده ها و جامعه در برخورد با این مسائل و برداشت منطقی و معقول از مشکلات نوجوانان می تواند سلامت جسمی ، روانی و اجتماعی آنها را که آینده سازان فردای کشورند تامین و تضمین کند.

از مسائل عمده ای که نوجوان در دوران بلوغ با آن روبرو می شود ، تغییرات جسمانی است که نوجوان اگر از آن آگاه نباشد ممکن است باعث نگرانی و تشویش او شود و دگرگونی روحی و روانی برای او به بار آورد و چون آگاهی و اطلاع کافی در این زمینه در خانواده ها و جامعه ندارد ، عموما" پاسخ مناسب به نیازها و سوالات نوجوانان داده نمی شود . به علاوه وجود پاره ای اعتقادات و باورهای روایتی و سنتی در خانواده ها نیز مزید بر علت می شود و مشکل را دو چندان می کند.

بنابر این لازم است نوجوانان عزیز مراحل بلوغ و تغییرات و ویژگیهای آن را بدانند تا برخورد مناسبی با آن داشته باشند . مسلما" آشنایی والدین و مربیان تعلیم و تربیت و آموزش با مشکلات نوجوانان نیز لازم است و می تواند آنها را در حل مشکلات یاری رساند.

تعریف

بلوغ یعنی رسیدن و کامل شدن ، و در اصطلاح به مرحله ای از رشد و تکامل در مسیر زندگی هر فرد اطلاق می شود که منجر به تغییرات خاص جسمانی و توانایی باروری جنسی می گردد.

مراحل بلوغ و خصوصیات آن

بلوغ یک دوره خاص و مشخصی است که از طریق بعضی تغییرات در تکامل و رشد فرد شناخته می شود . این تغییرات در هیچ زمان دیگری در طول حیات فرد اتفاق نمی افتد و ویژگیهای خاصی دارد که مهم ترین آنها عبارتند از :

الف) بلوغ دوره کوتاهی را شامل می شود: بلوغ دوره نسبتا" کوتاهی است و از 2 تا 4 سال طول می کشد و معمولا" به سه مرحله تقسیم می شود:

ý  مرحله قبل از بلوغ، در این مرحله صفات ثانویه جنسی پدیدار می شود( پیدایش مو در صورت پسران و در ناحیه اندامهای تناسلی هر دو جنس و تغییر آهنگ صدا در پسران) ولی اعضاء تناسلی و تولید مثل هنوز کاملا" رشد نکرده اند . این دوره که اوایل نوجوانی است سنین 10- 12 سالگی را شامل می شود.

ý  مرحله بلوغ جنسی؛ در این مرحله ضمن ادامه بروز صفات ثانویه جنسی ، سلولهای جنسی هم پیدا می شوند و اسپرم های زنده در ادرار پسران یافت می گردد . این دوره که سنین 13-14 سالگی را در بر میگیرد ، اواسط نوجوانی است.

ý  مرحله بعد از بلوغ؛ در این مرحله صفات ثانویه جنسی کاملا" ظاهر شده اند و عمل اعضاء تناسلی و تولید مثل کامل است . این دوره که سنین 15 – 19 سالگی را شامل می شود ، اواخر نوجوانی است.

ب) بلوغ زمان تغییرات سریع است: بلوغ یکی از دو مرحله در سرتاسر طول حیات زندگی هر فرد است که با تغییرات مشخص و رشد سریع در همه اندامهای بدن همراه است.( مرحله دیگر از دو مرحله یاد شده ، دوره جنینی و شش ماه اول زندگی نوزاد است ) این رشد سریع و ناگهانی یک تا دو سال قبل از اینکه پسر یا دختر به بلوغ جنسی برسند شروع می شود و شش ماه تا یک سال بعد از آن هم ادامه می یابد، بنابر این دوره کامل این مرحله رشد سریع حدودا" سه سال طول می کشد.

تغییرات ناگهانی و سریعی که هنگام بلوغ اتفاق می افتد ، موجب سراسیمه شدن، دست پاچگی و نگرانی نوجوانان می شود و در خیلی از موارد منجر به بروز رفتارهای ناهنجار و غیر مطلوبی در آنان می گردد.

ج) بلوغ دوره منفی گرایی است: نوجوان در اوایل بلوغ دچار منفی بافی می شود و نگرش و رفتاری منفی در پیش می گیرد . جملاتی همچون " نه خودم از پسش بر می آیم " ،" به من نگویید چه کار بکنم و چه کار نکنم" " کاری به کارم نداشته باشید " در این دوره به وفور شنیده می شود . این روش و کوشش جدیدی است تا نوجوان به والدین و اطرافیان خود بگوید و بفهماند که جوانان افکار و رفتاری دارند که مربوط به خودشان است. منفی بافی در واقع وسیله ای کلامی برای بیان خشم است. والدین ممکن است در این مرحله درباره انتخاب دوستان ، همسالان ، آداب معاشرت ، اصول و اعتقادات با فرزندان خود مشاجره کنند. باید بدانیم افراد هر نسل از نظر نوع لباس و آرایش موها و انتخاب دوستان و رفقا با والدین خود اختلاف نظر دارند. البته والدین در طول حیات خود با استفاده از منابع و تجارب فراوان به باورها و اعتقاداتی رسیده اند که به آنها پایبندند ولی باید به آرامی و با قابلیت انعطاف پذیری ، خودشان را با شرایط جدید وفق دهند؛ زیرا در مواردی که نظرها و ارزشهای والدین به میزان چشم گیری با عقاید نوجوانان متفاوت باشد احتمال پیدایش تعارض در نوجوان فزونی می گیرد و او را دچار سردرگمی می کند که عاقبت خوشی ندارد.

د) سن رسیدن به بلوغ متفاوت است: بلوغ می تواند در هر زمانی بین 10 تا 19 سالگی اتفاق افتد ولی متوسط سن بلوغ در دختران 11 سالگی است و پسران یک یا دو سال بعد از آن به سن بلوغ می رسند . این تفاوتها در سن بلوغ به همان اندازه که مربوط به خود فرد است به مسائل اجتماعی هم در هر دو جنس مربوط می شود.

چون در مراحل بلوغ ( قبل از بلوغ، بلوغ جنسی، و بعد از بلوغ ) ،نوجوان با تغییرات و مشکلاتی مواجه می شود، باید والدین و یا آنان که به نوجوان نزدیکند، به آرامی و با توضیح کافی او را در جریان این تغییرات قرار دهند. بروز صفات ثانویه جنسی در مرحله قبل از بلوغ ، اولین انزال ( احتلام) یعنی خروج منی در پسران در زمان بلوغ، آشنا کردن نوجوانان با مسائلی که در دوره بعد از بلوغ ممکن است برای آنان پیش بیاید( مانند: استعمال مواد مخدر، مشروبات الکلی ، مفاسد اجتماعی، معاشرت و هم نشینی با دوستان ناباب و منحرف ، مشاهده فیلم های ویدیویی غیر مجاز و جنسی و.....) از مواردی است که باید به آن توجه کافی داشت.

رعایت بهداشت فردی در زمان بلوغ و توجه به احکام شرعی و بجا آوردن نماز، روزه، و غسل در مواقع لازم از دیگر مواردی است که باید با دقت و بیان روشن برای نوجوانان شرح داده شود.

 

 

 

 

مطالب مرتبط:

-          بلوغ پسران ( قسمت دوم)

-          بلوغ پسران ( قسمت سوم)

-          بلوغ پسران ( قسمت چهارم)

   + mohammad - ٩:٥٠ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٦ بهمن ۱۳۸٤

فریادهای عاشورایی

باسمه تعالی

فریادهای عاشورایی

    بازرگانی طوطی سخنگویی داشت. روزی قصد سفر به هندوستان داشت از همه در مورد سوغات سوال کرد. به طوطی که رسید طوطی گفت:  سلام مرا به طوطی های آزاد برسان و شرح حال مرا به آنان بگو. بازرگان هم قبول کرد و رفت . وقتی به جنگلهای هندوستان رسید و طوطی های آزاد رسید یاد گفته طوطی خود افتاد و شرح حال او را بازگو کرد. یک طوطی از درخت افتاد و مرد.

     وقتی که بازرگان ماجرا را برای طوطی خود گفت طوطی نیز در قفس مرد. بازرگان پشیمان از واقعه پیش آمده طوطی را از قفس بیرون آورد و رها کرد . طوطی هم ناگهان پرواز کرد و سر دیوار نشست. بازرگان مات و مبهوت مانده بود چه بکند ! از طوطی شرح ماجرا را پرسید . طوطی گفت: آن طوطی راه آزادی را به من نشان داد که من باید خودم را به مردن بزنم تا آزاد شوم .

     به نظر من واقعه کربلا نیز مانند آن طوطی است که امام حسین (ع) با این کار راه آزادگی را به انسانها نشان داد . انی لااری الموت الاالسعاده والحیوه مع الظالمین الا برما

بدرستی که من مرگ را جز سعادت و زندگی با ستمکاران را جز بدبختی نمی بینم.

امام حسین (ع) هدف از حرکت خود را امر به معروف و نهی از منکر و اصلاح امت جدش محمد(ص) ذکر فرموده اند. بازنگری این واقعه درسهای بسیاری دارد از جمله:

1.     آزادی خواهی و نرفتن زیر بار زور

2.     امر به معروف و نهی از منکر که متاسفانه در جامعه ما بسیار کمرنگ شده است.

3.  لزوم داشتن بینش سیاسی تا مانند مسلمانان شام ،گول اسلام یزیدی و به تعبیر امروزی اسلام آمریکایی را نخورند.

4.     اهمیت اعمال خواص که مردم به آنها اعتماد دارند .

5.  تضاد اسلام با دنیاطلبی: همچنان که عمر سعد به خاطر دنیاطلبی تن به رفتن به کربلا و ایستادن در مقابل امام حسین (ع) شد.

6.     باز بودن راه بازگشت و توبه در هر لحظه مانند حر بن یزید ریاحی

7.     کم بودن تعداد مسلمانان واقعی که تا پای جان حاضر باشند ایستادگی کنند.

8.  قابل تحمل بودن مصائب برای سایر مسلمانان وقتی اوج مصائب امام حسین (ع) را می بینند همچنان که خیلی از پدر و مادر شهدای جنگ نیز می گفتند فرزند ما که از علی اکبر امام حسین (ع) عزیزتر نبود.

    ولی متاسفانه در طول تاریخ بعضی سعی کرده اند آن را تحریف کنند و از مسیر خود منحرف کنند. از بزرگترین تحریفها این است که به جای عبرت آموزی ، برای امام حسین (ع) فقط گریه کنیم. مثل این است که طوطی محبوس ، برای طوطی آزاد فقط گریه و زاری کند .

    از این بالاتر اینکه از حرکت امام حسین (ع) برای تبلیغ بت پرستی استفاده شود . متاسفانه در سالهای اخیر بی خبری مردم به حدی رسیده که اگر شرکتی اسب کوچک سفیدی از جنس پلیمر بسازد که سرش خمیده باشد و رویش نیز با رنگ قرمز رنگ آمیزی شود که مثلا" خونی است بسیاری از مردم می خرند و در اتاق نگهداری می کنند و رنگ تقدس نیز به آن می دهند که این خود عین بت است.

   مگر بت پرستی از کجا شروع شد؟ مگر مردم نمی دانستند که سنگ و چوب آفریننده آنان نیست؟ بت نیز نمادی از خدا بود که بعدا" جای خدا را گرفت.

    در این زمان نیز سال به سال به تشریفات مراسم اضافه می شود . سال قبل مجسمه اسب سفید بزرگ را در جلو هیات عزاداری می بردند . امسال علامت بسیار بزرگ که کسی قادر به حرکت دادن آن نیست می آورند. هیات چهارده معصوم به نیت چهارده معصوم قصد دارد 14 علامت در جلو هیات راه بیاندازد . اصلا" سوراخ دعا را گم کرده اند!!. معنی و مفهوم سمبلها را نمی دانند. چهل گیس به نماد عریان شدن سر زنان حرم امام حسین (ع) است. طوق که با روسری های فراوان پوشیده شده نیز نماد کشیدن روسری از سر اهل بیت امام است(این را مقایسه کنید با زنان و دخترانی که برای تماشای هیات با چه وضعی بیرون آمده اند). علامت نیز می تواند نماد حرکت دادن 18 سر بریده بر سر نیزه در جلو قافله اسرا باشد.

    امید است با این حرکات نسنجیده مقابله شود و بیشتر از این شاهد اینگونه وقایع نباشیم.

 

   + mohammad - ۱٢:٥٠ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱٩ بهمن ۱۳۸٤

سرطان

باسمه تعالی

سرطان (بیماری زجر کشیده ها)

سلولهای بنیادین تحت برنامه از قبل تعیین شده به سمت تکامل و تبدیل به یک نوع سلول نهایی پیش می روند و وقتی به نهایت تکامل خود رسیدند رشدشان متوقف می شود حال اگر این برنامه که در ژنوم واقع در هسته هر سلول قرار دارد دچار اختلال شود و از کنترل خارج شود یک سلول سرطانی ایجاد شده است که دارای رشد نامحدود و به شکل غیر متمایز است و سلول کاملی از آن در نمی آید. البته بستگی به محل اختلال دارد و اگر محل اشکال در مرحله کد کردن انتهای ساخت سلول باشد سلول متمایز ولی بدون وقفه تولید ، ایجاد می شود .  

روزانه 7-8 سلول سرطانی در بدن ایجاد می شود که توسط سیستم ایمنی بدن از بین می روند و پاکسازی می شوند . حال اگر سیستم ایمنی بدن ضعیف باشد ممکن است پاکسازی به درستی انجام نشود و یک سلول سرطانی باقی بماند و به رشد مهار نشدنی  خود ادامه دهد و در نهایت یک غده سرطانی به وجود آید که اگر زود تشخیص داده شود ( که بعید به نظر می رسد) یا دارای رشد کند باشد با برداشتن همراه با  اشعه درمانی یا شیمی درمانی قابل کنترل است و گرنه تجمع سلولهای سرطانی که به شکل توده سفت غیر دردناک ( چون عصب ندارد) به رشد خود ادامه می دهد و مواد غذایی را مصرف می کند و در نتیجه باعث آب رفتن شخص می شود.

بسته به نوع سلولی که دچار پدیده "خروج از کنترل " ( البته این اصطلاح من است) شده است نوع سرطان نیز فرق می کند : سرطان خون ، سرطان مغز استخوان ، مغز، استخوان، پوست، ریه ، کبد، روده، پستان  و ......

هر چه عمر سلول کمتر باشد و در نتیجه ،چرخه تولید آن نوع سلول فعالتر باشد احتمال ایجاد آن نوع سرطان بیشتر است مثل سرطان خون و سرطان روده.

 

علائم و نشانه های سرطان بسته به جای قرار گرفتن آن متفاوت است ولی کاهش وزن غیر قابل توجیه و افزایش ESR خون مشترک است.

در سرطان پوست معمولا" زخمی است که بهبود نمی یابد یا خال بزرگی که تغییر رنگ داده یا بزرگتر شده یا لبه های آن مضرس شده است.

در سرطان روده تغییر اجابت مزاج ، دفع مدفوع سیاهرنگ و چسبناک (مثل قیر ) و دل درد وجود دارد.

در سرطان پستان وجود توده در پستان و توده هایی به اندازه باقلا در زیر بغل همان طرف.

در سرطان خون وجود لکه های کبود در زیر پوست ، عفونت مکرر و کمخونی .

خلط خونی در سرطان ریه ، گرفتگی صدا ی مداوم و بدون توجیه در سرطان حنجره .

پایین نرفتن لقمه غذا که برای غذا خوردن احتیاج به خوردن آب همراه هر لقمه غذا باشد در سرطان مری.

دل درد ، استفراغ خونی و زخم معده ای که پس از 40 سالگی ایجاد شده باشد .

و الی آخر

 

تا به امروز برای چند نوع سرطان خون ،درمان دارویی یافت شده است و تا حدودی رضایت بخش بوده است ولی برای سایر انواع ، برداشتن قسمت مبتلا همراه با قسمتی از بافت سالم اطراف آن که متعاقب آن اشعه درمانی یا شیمی درمانی نیز به کار می رود.

ولی به نظر من امید ، نشاط و خنده در درمان آنان بسیار موثر است.

 

حال سوال این است که چه عامل یا عواملی باعث می شود که سلول طبیعی تبدیل به سلول سرطانی شود؟

تا آنجا که من می دانم بعضی از انواع ویروسها با داخل شدن به هسته سلولهای بدن ، ژنهای خود را به ژنوم سلول وارد می کنند و آنرا از کنترل خارج می سازند .

بالا رفتن سن و کهولت نیز می تواند باعث فرسوده شدن سلول و ایجاد سلول سرطانی شود. به همین خاطر سرطان را بیشتر در افراد بالای 50 سال می بینیم.

پس برای جلوگیری از ابتلا به سرطان روی این قسمت نمی توان زیاد مانور داد .

 

سوال بعد این است که سیستم ایمنی بدن چگونه ضعیف می شود؟

تا آنجا که من فهمیده ام سیستم ایمنی در اثر خستگی زیاد، استرس  و مخصوصا" محرومیت از خواب و سوء تغذیه(نرسیدن مواد غذایی کافی به بدن) و تا حدودی در اثر مصرف بی رویه داروهای کورتون ضعیف می شود .

 

چند نمونه از بیماران سرطانی که من دیده ام:

1-     خانمی که چندین فرزند داشته و پس از به دنیا آمدن آخرین فرزند، شوهرش بچه را فروخته است .

2-  خانمی که شوهرش در جبهه مفقودالاثر بوده و پس از 17سال انتظار، استخوانهای شوهرش پیدا شده است. تنها دخترش تازه ازدواج کرده بود که او به رحمت ایزدی پیوست.

3-  خانمی که 2 برادرش شهید شده بودند و فرزندش نیز در زندانهای عراق اسیر بود. چند روز قبل از آزادی پسرش جان داد.

4-     خانمی که با شوهر خود اختلاف داشت . راه به جایی نداشت و افسرده شده بود

5-  خانمی که شوهرش معتاد است خانه و تمام جهیزیه او را فروخت و دود کرد سال گذشته سرطان پستان گرفت و یک پستانش را با جراحی برداشت.

نتیجه گیری:

وجه مشترک این افراد این بود که همیشه کارشان شده بود گریه ! خورد و خوراک خوبی نداشتند: استرس زیاد ، سوء تغذیه ، خلق افسرده.

البته واکنش در مقابل استرس به روحیات فرد نیز بستگی دارد . تنها برادر باقیمانده مورد سوم در اثر تصادف دار فانی را وداع گفت ولی پدر و مادرش با اینکه تمام فرزندان خود را از دست داده بودند دچار افسردگی هم نشدند چه رسد به سرطان! (پدر خانواده مداح اهل بیت است و اکنون زندگی اش را وقف کارهای خیر کرده است )مورد دیگری هم سه فرزندشان در جبهه شهید شدند ولی دچار این مشکلات نشدند پس به نحوه واکنش افراد به استرس نیز بستگی دارد.

در آستانه محرم و دهه فجر پیروزی انقلاب هستیم و بر خود لازم می دانم یادی کنم از افرادی که به پیروی از سرور آزادگان جهان و برای پیشبرد انقلاب جانفشانی کردند.

انشاءالله در قیامت شرمنده آنان نباشیم.

 پی نوشت: ویتامین ث موجود در قرصهای جوشان ویتامین ث یا مرکبات باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می شوند.

 

 

 

   + mohammad - ۱۱:۱٠ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٠ بهمن ۱۳۸٤

سردرد (2)

باسمه تعالی

سردرد – قسمت دوم

سردرد خوشه ای (مترادف با نورالژی میگرنی ، سندرم هریس ، سندرم هورتون)

جنبه های بالینی: این یک سندرم بالینی معین و مجزا از میگرن است که غالبا" مردان را گرفتار می کند( به نسبت 10 به 1 ) در هر سنی شروع می شود ، بیشتر در بین 20 و 50 سالگی و با سردرد یکطرفه که بیشترین شدتش 30 تا 120 دقیقه طول می کشد مشخص می شود. اختصار ، شدت ، فقدان اورا و استفراغ ، وقوع روزانه در دوره هایی که معمولا" 4-16 هفته طول می کشد آنرا از میگرن مجزا می کند. درد سوراخ کننده و تیرکشنده بوده که در یک حدقه چشم متمرکز است و به پیشانی ، شقیقه و گونه و فک انتشار می یابد ( سردرد نیمه تحتانی) ویژگی آن این است که در شب، یک یا چند ساعت پس از خواب بروز می کند و ممکن است در روز در همان ساعت تکرار شود ( سردرد ساعت شماطه دار).

در بسیاری موارد چشم همان طرف ، قرمز و برافروخته و پرآب می شود. بینی ممکن است مسدود یا دارای آبریزش باشد. یک سندرم هورنر گذرا در 25% موارد دیده می شود که گاهی باقی می ماند. بیقراری ، گریه و بستن سر بیانگر شدت درد است و بر خلاف میگرن ، اکثر بیماران از بستر خارج شده و در کف اتاق قدم می زنند حتی در شب پیاده روی می کنند. الکل و دیگر منقبض کننده های عروقی فاکتورهای تسریع کننده هستند. یک ساعت پس از مصرف قرص زیر زبانی نیتروگلیسرین ، حمله شروع می شود. دوره ها ( خوشه ها) 1 تا 4 ماه طول می کشند، هر چند در بعضی شرایط تا یکسال یا بیشتر نیز دوام دارند. بهبودی کامل رخ می دهد اما خوشه ها هر سال یا هر دو سال یکبار تکرار می شوند.

علت شناسی:  علت ناشناخته است و بالا بودن سطح هیستامین در طی حمله یافته نامشخصی است . سندرم هورنر نشانه درگیری سیستم اعصاب خودکار است . سابقه خانوادگی وجود ندارد و داشتن میگرن همراه با سردرد خوشه ای ناشایع است . میزان زخم معده و دوازدهه در این افراد بالاست.

درمان: اساس درمان بر پیشگیری است . در طی دوره ها ی سردرد ، ارگوتامین در زمان پیش بینی شده حمله روزانه و درست قبل از بستر رفتن داده می شود شیاف آن مفید تر است. 75% بیماران با این درمان کنترل می شوند و در هر هفته یک روز ( مثلا" یکشنبه) درمان قطع می شود اگر دوره ها تکرار شد برای یک هفته دیگر تکرار می شود تا خوشه پایان پذیرد.

اگر ارگوتامین مفید نبود سوماتریپتان 100 میلی گرم خوراکی یا وراپامیل جایگزینهای مفیدی هستند. اکسیژن در 10 دقیقه شروع حمله موثر است اما بتا بلوکرها موثر نیستند .اگر روشهای فوق الذکر شکست بخورند در شکل مزمن می توان لیتیوم را بکار برد . در موارد درمان نشدنی یک دوره کورتون ممکن است موجب تخفیف شگفت انگیز علائم شود

سردرد کششی ( مترادف با سردرد انقباض عضلات)

سردرد کششی شایعترین شکایت انسانهاست و 70% سردردهای مراجعه کننده به مطبها را تشکیل می دهد و 90% داوطلبان یکی دو بار سردرد کششی داشته اند. در اکثر موارد شکایت کوتاه مدت با علت واضح قبلی است : کار زیاد ، کمبود خواب یا هیجان زیاد- کاملا" خوش خیم است و بیماران آنرا به عنوان سردرد طبیعی می شناسند. در اغلب موارد ریشه هیجانی واضح است و بهبود پس از اطمینان دادن به بیمار ، مسکن و خواب کوتاه مدت حاصل می شود.

سردرد کششی مزمن

شکل مزمن خیلی شایعتر از شکل حاد بیماری است . بیمار احساس فشردگی و گرفتگی دارد. احساس می کند یک باند محکم شبیه پیشانی بند سرش را می فشارد. بعضی احساس فشردگی می کنند و نه درد. نشانه ها ممکن است از داخل سر احساس  شوند : احساس منفجر شدن سر ، احساس فرو رفتن کارد تیز یا سوزن در سر ، داغ شدن

سردرد کششی بر خلاف حمله دوره ای یا ناگهانی میگرن ، روزانه رخ می دهد . اختلال بینایی و استفراغ ندارند. هر چند ممکن است تهوع داشته باشند. بیشتر بیماران با وجود سردرد به کار معمولی خود ادامه می دهند و مجبور نیستند در اتاق تاریک بمانند . نشانه ها ماهها یا سالها بدون شواهد بدتر شدن حال عمومی باقی می مانند . وقتی فرد ، خسته یا تحت فشار کار یا استرسهای شخصی یا خانوادگی قرار گیرد بدتر می شود. اکثر این افراد ، از مشکل خود آگاهی دارند و معمولا" با شرح حال گیری دقیق ، تشخیص و عوامل تشدید کننده مربوطه ، مشخص می شود.

اغلب بیماران مضطرب و هیجانی و هراسناک هستند ، از تومور مغزی ، فشار خون بالا و لخته در مغز می ترسند . معاینه کامل بیشترین ارزش درمانی را دارد و اساس منطقی برای اطمینان دادن موثر است.

درمان: وقتی زمان زیادی از آن نگذشته باشد درمان موثرتر است و اگر 10 سال یا بیشتر از آن گذشته باشد ناموفق است. مرحله اصلی شناسایی وقایع شروع کننده است . این وقایع اکثرا" فراموش شده و یا شاید سرکوب شده اند. اگر منشا بیماری بغرنج باشد اطمینان دادنهای سطحی بی فایده است ، همچنین خواب آورها ، داروهای روانگردان و آرامبخشها ارزش کمی خواهند داشت مگر اینکه انحرافات روحی به اندازه کافی اصلاح شده باشد. وقتی طول بیماری کوتاه باشد و یا عامل آن شخصی باشد ، اطمینان دادن کافی است و دارو لازم نیست. در موقعیتهای شایع که درد روزانه برای سالها باقی می ماند آینده بیماری قابل پیش بینی نیست اما بنزودیازپین ها به مدت 4 هفته یا آمی تریپ تیلین ممکن است مفید باشد.

افسردگی پنهان نیز می تواند به صورت سردرد کششی بروز نماید. بی خوابی صبحگاهی ، منفی بافی ، احساس گناه ، نوسان روزانه خلق مطرح کننده افسردگی است . سردرد صبحها بدتر می شود و علت آن اغلب نامشخص است . درمان با ضد افسردگی های سه حلقه ای و فلوکستین با دوز کامل لازم است.

 

 

   + mohammad - ٥:٤٩ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٠ بهمن ۱۳۸٤

سردرد (1)

باسمه تعالی

سردرد

برای درک بهتر سردرد ، لازم است تا ساختار مشکلات و چگونگی برهم خوردن عملکرد طبیعی را تجزیه و تحلیل کنیم. برخورد کلینیکی بیشتر بر تجزیه و تحلیل نشانه ها استوار است . فقط برای تعداد کمی از بیماران اقدامات تشخیصی لازم است: نشانه ها و علائم تیپیک ، مطرح کننده اختلال جسمانی باشند ، علائم خاص کشف شوند ( مثلا" ادم پاپی مطرح کننده افزایش فشار داخل جمجمه است ، قرمزی و دردناک بودن رگ سر نشانه آرتریت جمجمه ای است).

سردرد ممکن است حاد باشد که معمولا" در اثر تحریک مننژ است یا به ندرت افزایش فشار داخل جمجمه است  یا راجعه مثل میگرن باشد یا مزمن مانند سردرد تنشنی (کششی )باشد.

سردرد های مزمن و راجعه در گروه های سنی متفاوت

کودکان (3-16 سال)                بزرگسالان(17-65 سال)         سالخوردگان( بالای 65 )

 

میگرن                                 سردرد کششی                    گردنی

خستگی / روحی                   میگرن                                  آرتریت جمجمه ای

پس از ضربه                          پس از ضربه                          سردرد کششی مقاوم

تومور( نادر)                           سردرد خوشه ای                   میگرن مقاوم

                                         تومورهای زیر آبشامه               سردرد های خوشه ای

                                        گردنی                                 تومور/ هماتوم زیر آبشامه

                                        بیماری پاژه                            بیماری پاژه

                                        گلوکوم ( آب سیاه)                   گلوکوم

                                                                                   سردردهای Hypnic

دردهای ارجاعی و سردردهای ناشی از انقباض عضلات:

درد حدقه چشم ، سینوسهای اطراف بینی و دندانها به پیشانی و گیجگاه ارجاع می گردد. سینوزیت و درد دندان مثالهای شایع هستند . انقباضات غیر ارادی عضلات صورت و جمجمه وضع را بغرنجتر می کنند.

سردرد کششی اولیه ، روانزاد است که مکانیسم آن به درستی شناخته نشده است . کشیده شدن انتهای اعصاب در عضلات صورت و فشردگی و کشیده شدن رگهای خونی جمجمه مهم به نظر می رسند . تزریق لیدوکائین موقتا" درد را می کاهد.

میگرن

میگرن کلاسیک ، مترادف با میگرن با اورا (20% بیماران):

             اختلال حمله ای با سردرد ، اغلب با شروع یکطرفه ، همراه با تهوع ، بی     اشتهایی و اغلب استفراغ که قبل یا همراه آن اختلالات بینایی ، حسی ، حرکتی یا خلقی وجود دارد و غالبا" خانوادگی است.

میگرن شایع ، مترادف با میگرن بدون اورا ( 75% بیماران):

             حمله سردرد مشابه اما بدون اورا – در یک بیمار ممکن است هر دو نوع حمله به صورت غیر همزمان رخ دهد

میگرن واریانت:  در 5% بیماران رخ می دهد.

شیوع :

 میگرن شایع است . حدود 20% زنان و 15% مردان در طول عمرشان تجربه می کنند ولی بسیاری از حملات غیر قابل تحمل نیستند و نیمی از آنان شاید اقدام درمانی لازم نداشته باشند.

یافته های بالینی:

 فرکانس حملات از 1-2 بار در هفته تا یکبار در عمر متفاوت است . سردردهای روزانه هرگز میگرنی نیستند.

کودکان:در یک سوم بیماران اولین حمله قبل از 10 سالگی است و اگر بچه قادر به توصیف دقیق سردرد و تجارب بینایی و حسی نباشد اشتباه می شود یا برچسب حملات صفراوی ، سندرم پریودی یا اسیدوز زده می شود. کودکان درگیر ممکن است رنگ پریده، ناخوش ، شل و بی رمق به نظر برسند و از دردهای شکمی غیر لوکالیزه رنج ببرند . سردرد دارند و استفراغ نیز شایع است و حتی ممکن است تب تا 38.5 نیز داشته باشند.

آدنیت مزانتر و آپاندیسیت باید مد نظر باشند هر چند سابقه اپیزودهای خود محدود شونده به نفع میگرن شکمی است.

بزرگسالان: بیش از 80% بیماران قبل از 30 سالگی اولین حمله را داشته اند و در هر فرد بالای 40 سال که برای اولین بار با سردرد مراجعه کرده است باید با تردید برخورد شود. بعضی موارد فقط تعداد کمی حمله در طول عمر دارند ، اکثرا" سالی چند حمله دارند. غالبا" بیماران انتظار دارند که با یائسگی بهبود یابند .

پس از 50 سالگی حملات کمتر می شود . در 70% بارداریها میگرن بهبود می یابد

مرحله پیش درامد منشا مغزی دارد. خوشی ، انرژی لجام گسیخته یا خستگی و افسردگی ، گاهی همراه با اشتیاق یا بی میلی به غذاهای متفاوت در 24 ساعت قبل از سردرد وجود دارد.

اورا معمولا" بینایی است. نورهای چشمک زن ، توپها رشته های نور ممکن است از محیط شروع شده و به سمت مرکز بیایند و یا برعکس از مرکز به محیط بروند، نمای شبیه شیشه پوشیده از شبنم یخ زده ، تغییر شکل اجسام ( سندرم آلیس در سرزمین عجایب ) شایع است . به طور تیپیک اورا 30 دقیقه طول می کشد و به سردرد می انجامد.

ممکن است حملات با سوزن سوزن شدن یک یا دو دست یا صورت ، لبها و زبان شروع شود . انتشار آن آهسته و طی چندین دقیقه است و شبیه صرع جکسونی سریع نیست .

سردرد به طور معمول ، اما نه همیشه ، یکطرفه است و هنگام بیدار شدن یا طی روز شروع می شود اما کمتر از خواب بیدار می کند. به طور تیپیک به صورت تپنده یا ضرباندار توصیف می شود اما اغلب یک درد مبهم وجود دارد و بیمارانی که از باند یا فشار محکم شاکی هستند کم نیستند. این نباید با سردرد کششی اشتباه شود زیرا سردرد کششی ماهیت حمله ای میگرن و همرهی با ترس از نور ، ترس از سرو صدا ، اورای عصبی و میگرن کلاسیک را ندارد.

تهوع و استفراغ اغلب در اوج درد رخ می دهد . سردرد ممکن است با استفراغ بهبود یابد .خواب اغلب سردرد را خاتمه می دهد و قسمت انتگرالی حمله است. اسهال ، لرز، رنگ پریدگی ، ضعف ، احتباس مایع و به ندرت کبودی صورت ممکن است تابلو را پیچیده تر کند .از تمام فعالیتهای شدید پرهیز می شود. نور و صدا نشانه ها را تشدید می کند لذا در یک اتاق تاریک باید بخوابد. بسیاری از حملات بتدریج طی 24 تا 48 ساعت پایان می پذیرند اما در کودکان اغلب فقط 2-6 ساعت طول می کشند.

حملات ممکن است در زنان یائسه بدتر شوند اما عموما" فرکانس و شدت سردرد بعد از میانسالی کاهش می یابد

عوامل تسریع کننده میگرن:

اضطراب ، ریلکس شدن پس از استرس، ورزش (بخصوص فوتبال) ، تغییر ساعت خواب ، نورهای براق، گرسنگی ( فراموشی یک وعده غذا) ، الکل، عدم تحمل غذای خاص ، قرصهای ضد بارداری ، قاعدگی

علت شناسی:

فاکتورهای ژنتیکی در 70% بیماران وجود دارد اما توارث مندلی ساده ای وجود ندارد.

ایدیوسنکرازی غذا ، آلرژیهای غذایی ، شراب قرمز ، اسید آمینه های خاص (مانند تیرامین ) و حذف یک وعده غذایی گاهی عامل تسریع کننده ولی نه عامل ایجاد کننده میگرن هستند .بهبود در 70% حاملگیها و شعله ور شدن با قاعدگی و قرصهای ضد بارداری نقش مهم و ناشناخته فاکتورهای هورمونی را مطرح می کنند استرس هیجانی و خستگی مهمترین فاکتورهای تشدید کننده هستند . سروتونین پلاکتها در مرحله اورا تخلیه می شود ، دیگر آنومالیهای بیوشیمیایی مخدرها ، پروستاگلاندینها و پپتید های گوناگون گزارش شده اند اما توضیح کافی داده نشده است.

درمان:

ارزیابی عادات ، کار ، شخصیت و استرس های بیمار مهم است . عوامل تسریع کننده شناخته شده باید جستجو شوند (اگر لازم شد به کمک دفتر خاطرات روزانه) و حتی المقدور حذف شوند .به رسمیت شناخته شدن الگوهای پر استرس (stressful patterns) از سوی بیمار و پذیرفتن یک اختلال خوش خیم مفید خواهد بود.

درمان بر اساس نشانه ها:

برای حملات منفرد بکار می روند : استراحت ، تاریکی و آرامش که همراه با مسکنهای ساده مثل استامینوفن ( یک گرم) یا مسکنهای غیر استروییدی مثل ناپروکسن ( 500 میلی گرم) است. افزودن کافئین و اسپاسمولیتیکها مفید نیستند و فقط هزینه را بالا می برند . کدئین 15-30 میلی گرم ممکن است تسکین درد را بیشتر کند . مسکنها باید بلافاصله با شروع حمله داده شوند و در صورت لزوم هر 4- 6 ساعت تکرار شوند. اگر همراه با متوکلوپرامید مصرف شوند جذب آنها افزایش می یابد.

ارگوتامین در 50% موارد موثر است اما از راه دهان جذب خوبی ندارد و باید به صورت شیاف یا استنشاقی داده شود. اگر یک دوز موثر نبود تکرار نشود. ارگوتامین جایی به عنوان پیشگیری از حملات ندارد و اگر زیاد مصرف شود منجر به عادت و سردرد می شود که با میگرن اشتباه می شود برای افتراق باید ارگوتامین را قطع کرد.

سوماتریپتان نیز مشابه ارگوتامین باعث انقباض عروقی و کاهش تراوش پلاسما در عروق آبشامه ای می شود . یک دوز 6 میلی گرمی زیر جلدی یا 100 میلی گرم خوراکی باعث تخفیف تمامی نشانه های میگرن در 60-70% بیماران می شود اما در یک سوم بیماران ، سردرد دوباره بر میگردد این درمان گران می تواند تکرار شود.

پیشگیری :

اگر بیش از 2 حمله در ماه باشد باید پروفیلاکسی مد نظر قرار گیرد. طب سوزنی ، هیپنوتیزم و بیوفیدبک در موارد خاص مفیدند اما نمی توان برای عموم به کار برد.

در بیمارانی که در اثر استرس یا اضطراب ، سردردشان تشدید یافته آمی تریپ تیلین 50- 100 میلی گرم بتدریج موثر است. پروپرانولول و آتنولول در 60% بیماران موثر است و در بیماران فشارخونی مفید است.

مهار کننده های سروتونین ( سیپروهپتادین ) در 60-70% بیماران ارزشمند است.

پیزوتیفن به طور متوسط موثر است و اثرات جانبی افزایش وزن و خواب آلودگی را ندارد.

در مطالعات دیگر وراپامیل و والپروات سدیم اثرات مفید در پروفیلاکسی میگرن داشته اند .

 

میگرن قاعدگی:

میگرنی که با قاعدگی رخ دهد ناشایع است اما ممکن است با استروژن کاهش یابد. میگرن بین پریودها که با قاعدگی بدتر می شود شایع است (35%) اما معمولا" به دیورتیکها و داروهای هورمونی مقاوم است.

ادامه دارد

 

   + mohammad - ۱۱:٥٤ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٦ بهمن ۱۳۸٤